Dit moet je weten om de verkiezingen in Hongarije goed te kunnen volgen
In dit artikel:
Zondag staan ongeveer vijf miljoen Hongaren aan de stembus in een verkiezing die door velen als beslissend wordt gezien: na zestien jaar kan premier Viktor Orbán (Fidesz) mogelijk worden afgezet door Péter Magyar, leider van de nieuw gevormde Tisza-partij. De Europese politiek volgt scherp: Orbán heeft zich de afgelopen jaren als recalcitrant EU-lid en bondgenoot van Poetin gepositioneerd, terwijl Magyar belooft Hongarije weer een betrouwbare partner voor Brussel te maken.
Verwachting en partijen
Drie partijen lijken de kiesdrempel te halen: regeringspartij Fidesz, oppositiecoalitie Tisza en het ultrarechtse Mi Hazánk. Mocht geen enkele partijlijst een absolute meerderheid bereiken, kan Mi Hazánk de beslissende rol gaan spelen.
Hoe wordt er gestemd en wanneer zijn de eerste resultaten bekend?
Stemlokalen zijn open van 06:00 tot 19:00 uur. Er is geen officiële exitpoll; de eerste uitkomsten worden rond 20:00 uur verwacht en bij een duidelijke voorsprong kan al rond 21:00 uur een richting zichtbaar worden. Als de race echter erg krap is, kan het tellen van stemmen vanuit het buitenland nog tot zaterdag duren voordat alles definitief is.
Het kiesstelsel en gevolgen
Het Hongaarse systeem combineert kiesdistricten met landelijke partijlijsten. Kiezers brengen doorgaans een stem uit op een districtskandidaat en op een landelijke lijst. Fidesz hertekende de districten zodanig dat de partij structureel wordt bevoordeeld; daardoor kan het minder stemmen krijgen dan de tegenstanders en toch meer zetels winnen. Het parlement telt 199 zetels, waarvan 106 via districten. Het mechanisme geeft de winnaar een extra voordeel, wat eerdere supermeerderheden voor Fidesz mogelijk maakte.
Peilingen en scenario’s
Peilingen wijzen al ongeveer een jaar op een voorsprong voor Magyar van circa tien procentpunten; een recente peiling van Median zag Tisza op 48 procent en Fidesz op 30 procent, voldoende voor een mogelijke supermeerderheid van ongeveer 141 zetels volgens die studie. Vier uitkomsten zijn denkbaar: een duidelijke Magyar-overwinning inclusief supermeerderheid; een overwinning zonder absolute meerderheid (waardoor wetsvoorstellen kunnen stranden); een krappe overwinning waarbij Fidesz samen met Mi Hazánk alsnog de meerderheid vormt; of een overwinning voor Fidesz met behoud van de macht. De eerste twee scenario’s worden momenteel als het meest waarschijnlijk gezien.
Risico op onrust
Veel Hongaren verwachten dat Orbán een nederlaag mogelijk niet zal erkennen, en mochten de meest omstreden scenario’s zich voordoen, dan wordt grootschalige protest verwacht door de oppositie die verkiezingsfraude zal aanvoeren.