Dit is in Heerlen het nieuwe college: man, man, man, man, man, man en nog een man

In dit artikel:

Vijftien mensen en een hond protesteerden op een grauwe woensdagochtend voor het stadhuis van Heerlen met geplastificeerde bordjes: “Meer vrouwen in het college!!!” Initiatiefneemster Elvira Meyers‑Smeets, bijna 77 en voor het eerst demonstrerend, zette de actie in gang omdat zij het onbegrijpelijk vindt dat een gemeente met meer vrouwelijke dan mannelijke inwoners een college en burgemeester heeft die uitsluitend uit mannen bestaan.

Heerlen (bijna 88.000 inwoners) begon de afgelopen bestuursperiode ook met een volledig mannelijke wethoudersploeg; later kwam er één vrouw bij na een wisseling. Het is geen uniek fenomeen: na de gemeenteraadsverkiezingen ontstonden ook elders in Nederland colleges zonder vrouwelijke wethouders, onder meer in Hulst, Hillegom en Roermond. Dat roept vragen op over de manier waarop lokale macht wordt ingevuld.

Onderzoeker Liza Mügge (Universiteit van Amsterdam) wijst op structurele oorzaken: local politics wordt vaak minder serieus genomen, vergadertijden en wervingspraktijken zijn vaak op mannen afgestemd, en bij de selectie van wethouders winnen ‘veilige’—meestal mannelijke—opties het van vernieuwing. Bij de recente verkiezingen bestond 32 procent van de kandidaten uit vrouwen; door voorkeurstemmen steeg het aandeel in gemeenteraden naar circa 36 procent, maar dat is nog ver van evenwicht. Omdat veel burgemeesters eerst wethouder zijn geweest, werkt de ongelijkheid door naar hogere posten.

In Heerlen klinkt verdeeldheid over oplossingen. CDA‑fractievoorzitter Hannie Heine vindt dat kwaliteit voorop moet staan en waarschuwt dat partijen soms mannen zonder bestuurlijke ervaring prefereren boven kundige vrouwen. Lokaal partij OPH beschrijft hoe een vrouwelijke kandidaat afhaakte, waarna objectieve criteria – zoals absolute stemmenaantal en eerdere steun – leidden tot de keuze voor een mannelijke wethouder.

Mügge pleit voor meerdere instrumenten: oriënterende programma’s voor (buitenkomende) burgemeesters, het doorbreken van automatische selectiepatronen en in sommige landen ook quota of sancties voor te weinig vrouwelijke kandidaten. Haar boodschap: aandacht en beleid blijven nodig om het aandeel vrouwen in lokale colleges duurzaam te vergroten.