Dit is het stikstofplan van het kabinet: 2,6 koeien per hectare, 100 bufferzones en prijskaartje van 20 miljard

In dit artikel:

Boerenbedrijven in de directe omgeving van vijftien grote natuurgebieden moeten fors kleiner worden onder de nieuwe stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen (D66). Vooral veehouderijen binnen 1 kilometer van onder meer De Peel en de Veluwe krijgen te maken met strenge bufferzones, waarin extra uitstootreductie nodig is bovenop de landelijke regels. Voor veel melkveehouders komt daar een koeiennorm bij: maximaal 2,6 koeien per hectare. In kwetsbare gebieden, zoals zand- en lössgronden, moet bovendien 85 procent van het land uit gras bestaan.

Het kabinet wil met deze aanpak de stikstofdoelen voor de landbouw juridisch dichttimmeren, zodat vergunningen voor bouwen en andere activiteiten weer kunnen worden verleend. Boeren krijgen eerst ruimte om de normen op eigen manier te halen, maar vanaf 2035 kan de overheid dwingender ingrijpen als dat niet lukt. Naast de zwaarste zone rond de vijftien topgebieden komt er ook een buffer van 500 meter rond nog 85 andere stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden.

Opvallend is dat het kabinet niet alleen op krimp inzet, maar ook veel geld uittrekt om boeren te helpen. Tot 2034 reserveert de coalitie van D66, VVD en CDA ongeveer 20 miljard euro voor ondersteuning, natuurherstel en vrijwillige beëindigingsregelingen. Daarmee kiest het kabinet voor een ruimere en duurder aanpak dan voorganger kabinet-Schoof, dat met veel minder geld wilde volstaan. Tegelijk blijft onzeker of die afkoopregelingen voldoende aantrekkelijk zijn: eerdere miljarden aan vergoedingen werden door boeren maar gedeeltelijk benut.

De plannen zijn politiek gevoelig, omdat eerdere stikstofmaatregelen op fel boerenprotest stukliepen en mede hebben bijgedragen aan de opkomst van de BBB. Volgens het kabinet is dit nieuwe pakket nodig om de stikstofcrisis, die Nederland al jaren lamlegt, eindelijk los te trekken.