Discussie over digitale euro barst los: 'Luister niet naar de bankenlobby'
In dit artikel:
De digitale euro moet in de eurozone fungeren als publiek, digitaal alternatief voor geld op bankrekeningen en als elektronische tegenhanger van contant geld. Centrale banken — onder meer de ECB en De Nederlandsche Bank (DNB) — voeren hierop aansturing uit omdat het gebruik van cash afneemt en de afhankelijkheid van door commerciële partijen beheerd geld groeit. DNB wil in 2028 ver zijn met de invoering, maar daarvoor is nog wetgeving en politieke besluitvorming nodig.
Een belangrijke drijfveer is geopolitiek en weerbaarheid: veel Europese betaalinfrastructuur is in handen van Amerikaanse bedrijven, waardoor Europeanen volgens DNB kwetsbaar zouden kunnen zijn voor externe druk. De digitale euro moet betalingen blijven garanderen, ook bij stroom- of internetstoringen, door onder meer offline digitale portemonnees op telefoons te ondersteunen (bijvoorbeeld via NFC).
Er bestaan scherpe meningsverschillen over het ontwerp. Commerciële banken (zoals ING) vrezen verlies aan deposito’s en pleiten voor beperkingen. Een besproken maatregel is een maximumbedrag per persoon om te voorkomen dat spaarders massaal geld van banken halen. Econoom Dirk Bezemer waarschuwt dat banken willen dat die limiet laag blijft — “Op die manier zet de digitale euro geen zoden aan de dijk” — en pleit juist voor een krachtige publieke munt om de marktmacht van banken te doorbreken.
Financiële consequenties vormen een twistpunt: een door banken bestelde studie van PwC schat de kosten voor de Europese bankensector op minstens 18 miljard euro; de ECB rekent zelf op 4–6 miljard en wil commerciële partijen mee laten betalen. Naast kosten worden privacy- en cybersecurityrisico’s genoemd: centralisatie zou aantrekkelijk zijn voor hackers en roept vragen op over gegevensbescherming. Voorstanders, zoals Annelieke Mooij, benadrukken dat de ECB zwaar in cyberveiligheid investeert en onafhankelijk moet opereren binnen grondrechten, maar pleiten ook voor aanvullende regels omdat de ECB zowel muntuitgever als toezichthouder is.
Politiek is er voorlopig draagvlak: EU-leiders bereikten in december overeenstemming over de komst van de digitale euro en het Europees Parlement sprak in februari zijn steun uit, al staan nadere vormgeving en onderhandelingen nog open. Economen en voorstanders doen een dringend beroep op beleidsmakers om geen symbolisch compromis te sluiten, omdat de keuzes nu bepalend kunnen zijn voor de toekomst van Europees betaalverkeer en de positie van burgers ten opzichte van grote banken.