Discriminerende taal online normaler door gebruik in Tweede Kamer
In dit artikel:
De Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme (voorzitter dr. Joyce Sylvester) concludeert dat het taalgebruik in de Tweede Kamer directe effecten heeft op wat er online gebeurt: beledigende en discriminerende uitingen op sociale media nemen toe nadat Kamerleden negatiever over bevolkingsgroepen spreken. Als concreet voorbeeld noemt de commissie het moment in 2021 dat PVV-leider Geert Wilders minister Sigrid Kaag een “heks” noemde; het woord kwam daarna duidelijk vaker voor in reacties op sociale media en werd ook tegen andere vrouwelijke politici gebruikt.
De onderzoekers analyseerden 2,7 miljoen YouTube-reacties op kanalen van De Telegraaf, NOS, NOS Jeugdjournaal en NU.nl (2014–2024), naast artikelen in landelijke kranten en toespraken en interrupties in de Tweede Kamer. Ze maten hoe vaak over groepen werd gesproken, met welke emotionele lading en hoe vaak uitspraken discriminerend waren. De koppeling bleek het sterkst voor racisme en discriminatie richting moslims en Joden; effecten voor beledigingen tegenover vrouwen of lhbt+-personen waren kleiner. Ook blijkt dat online reacties soms politici beïnvloeden, maar weinig invloed hebben op krantenberichtgeving.
De commissie waarschuwt voor een “neerwaartse spiraal” waarin discriminerende taal genormaliseerd raakt. Ze wijst op gedeelde verantwoordelijkheid van politici, journalisten, platforms en gebruikers om het publieke debat gelijkwaardig te houden. Hoewel vrije Kamerrede volgens artikel 71 van de Grondwet niet strafrechtelijk wordt vervolgd, pleit Sylvester ervoor dat Kamerleden elkaar aanspreken, dat de Kamervoorzitter vaker ingrijpt en dat de Commissie voor de Werkwijze maatregelen bespreekt om discriminerend taalgebruik te remmen. Ook roept zij bewindslieden van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op actief tegen verspreiding van discriminatie op te treden.
Verder adviseert de commissie dat sociale mediabedrijven strikter en proactiever modereren; nu reageren platforms vaak pas na klachten, terwijl polariserende en discriminerende inhoud juist veel interactie — en dus inkomsten — oplevert. De Staatscommissie, ingesteld in 2022, benadrukt dat discriminatie wijdverbreid is, mensenlevens schaadt en herstel veel geld kost: meldingen van discriminatie verdubbelden in 2024 ten opzichte van het jaar daarvoor.