Directeur-generaal Gevangeniswezen: "Vervroegde vrijlating absoluut noodzakelijk om systeem te laten overleven"

In dit artikel:

Mathilde Steenbergen, directeur-generaal van het Gevangeniswezen, waarschuwt in Terzake (VRT CANVAS) dat het gevangenisapparaat alleen kan blijven functioneren als er onder strikte voorwaarden gedetineerden vervroegd vrijgelaten worden. De situatie is nijpend: het aantal grondslapers (gedetineerden die op de grond moeten slapen) is opnieuw boven de 600 geraakt en het personeel is uitgeput. Door personeelstekort – momenteel 433 openstaande vacatures voor cipiers, en naar schatting nog ~400 extra banen bij de opening van een nieuwe gevangenis in Antwerpen en bijkomende detentiehuizen – kunnen welzijnswetten voor personeel en gedetineerden niet altijd worden nageleefd.

Steenbergen pleit voor snelle noodmaatregelen die enkele jaren ademruimte geven zodat aan structurele hervormingen gewerkt kan worden. Ze vindt dat er nu naar experts geluisterd moet worden; adviezen sneuvelen volgens haar te vaak in politieke compromissen, ondanks dat minister van Justitie Annelies Verlinden de problemen kent en maatregelen voorstelt. Vervroegd vrijlaten onder voorwaarden is volgens Steenbergen onvermijdelijk en minder dramatisch dan vaak wordt voorgesteld. Ook het idee van premier Bart De Wever om personen die nog niet in detentie zitten gratie te verlenen en hen met een enkelband te laten verdergaan, kan deel van de oplossing zijn; operationeel is dat haalbaar voor de administratie.

Daarnaast noemt Steenbergen een verandering in de opleiding en functiedifferentiatie van cipiers essentieel: een onderscheid tussen veiligheidsassistenten (beveiligingstaken) en detentiebegeleiders (begeleiding en ondersteuning van gedetineerden). Die scheiding moet werkdruk verminderen, de werkomstandigheden verbeteren en het mogelijk maken zinvolle resocialisatietrajecten te voeren. Volgens haar verhoogt dat niet alleen de kans op succesvolle re-integratie, maar ook de veiligheid voor de samenleving op lange termijn.