DIOPSIS insectencamera's: van experiment naar volwaardige monitoring

In dit artikel:

In 2021 startten Naturalis, EIS Kenniscentrum Insecten, Radboud Universiteit en Faunabit B.V. een pilot met een nieuw automatisch meetsysteem voor insecten: de DIOPSIS‑camera. Op 120 locaties in zes provincies — agrarische gebieden, steden en natuurterreinen — werden sinds de start meer dan 35 miljoen foto’s gemaakt. Het project, mede gefinancierd door provincies en waterschappen, verzamelde vier jaar aan beeldmateriaal dat centraal is opgeslagen in het ARISE‑systeem van Naturalis.

De camera trekt insecten aan met een geel scherm en fotografeert ze continu met (uv-)ledverlichting; hij werkt autonoom op zonne-energie en verstuurt beelden via 4G. Omdat het systeem niet‑invasief is en langdurig kan draaien, levert het een kostenefficiënte en grootschalige dataset op. Een speciaal algoritme verwerkt de miljoenen beelden en kan steeds opnieuw worden toegepast na verbeteringen, waardoor analyses in de tijd verdiepen.

Vroege ecologische inzichten tonen uiteenlopende samenstellingen per landschapstype: in duinen vormen motten relatief veel van de biomassa, op het platteland wordt de distelbladroller vaak waargenomen en in stedelijk gebied werden grote aantallen dansmuggen gefotografeerd — belangrijk als voedsel voor vleermuizen en vogels. Hoewel vier jaar nog te kort is om betrouwbare populatietrends vast te stellen, geven de resultaten heldere aanwijzingen over factoren die insectactiviteit bepalen.

De techniek wordt inmiddels breder ingezet en door samenwerking tussen overheden, onderzoekers en bedrijven verder verfijnd. Daarmee groeit het potentieel voor lange termijnmonitoring en voor het toetsen van biodiversiteitsversterkende en klimaatadaptieve maatregelen.