Dilan Yesilgöz is het blok aan het been van de formatie
In dit artikel:
Je kunt de staat niet tegelijk uitkleden en gereedmaken voor oorlog. De columnist wijst Dilan Yesilgöz aan als sleutelreden waarom de formatie stagneert: haar principepolitiek — een kleinere overheid en het financieren van extra defensie uitsluitend uit bezuinigingen — past niet bij wat een snelle en ingrijpende heroriëntatie van nationale veiligheid vereist.
De internationale context is bepalend: de NAVO verkeert in een diepe crisis en de veranderende houding van de Verenigde Staten dwingt Europa tot een keuze tussen militaire zelfstandigheid of het vergroten van Russische invloed. Deskundigen zeggen dat volledige strategische onafhankelijkheid jaren kan duren, maar de auteur waarschuwt dat de situatie zich zo kan verscherpen dat Europa die jaren niet krijgt en dus snel moet handelen.
Praktische consequenties voor Nederland zijn ingrijpend. Een kabinet dat zich op oorlogstijd voorbereidt, moet grote maatschappelijke en economische prioriteiten verplaatsen: militaire productie kan voorrang krijgen boven civiele goederen, transport van vitale spullen moet worden voorgeschreven, oefenterreinen, kazernes en vliegvelden kunnen op overheidsinstructie worden ingericht en burgerlijke bezwaarprocedures kunnen beperkt worden. Er wordt gepleit voor een permanente civiele organisatie voor hulp en continuïteit bij uitval van stroom en gas, en mogelijk voor oproepbare dienstplicht voor mannen en vrouwen. Militair verkeer krijgt voorrang op weg en spoor.
Een dergelijke transformatie vraagt niet alleen nationale, maar ook Europese sturing: de auteur pleit voor een confederaler bestuurslaag in de EU die buitenlandse zaken en defensie coördineert, met sterke controle door een meer bevoegd Europees Parlement. Financieel betekent het dat bezuinigingen op onderwijs, zorg en sociale zekerheid onacceptabel zijn — juist die investeringen houden het maatschappelijke en intellectuele draagvlak voor verdediging op peil. Omdat eindeloze binnenlandse bezuinigingen onvoldoende zullen blijken, is lenen onvermijdelijk; voorstellen variëren van staatsobligaties voor defensie tot Europese obligaties (eurobonds) waarmee burgers hun spaargeld kunnen omzetten in veilige defensie-investeringen.
De columnist waarschuwt dat Yesilgöz en haar medestanders met hun ideologie veel noodzakelijke maatregelen kunnen blokkeren, wat leidt tot een zwak kabinet en onvoldoende weerbaarheid. Afsluitend wordt erop aangedrongen dat het toeslagenschandaal niet naar de achtergrond mag verdwijnen en wordt verwezen naar een actuele podcastaflevering over Dubai.