Dilan Yeşilgöz en Tom Berendsen kruipen onder Macrons kernparaplu: VVD-minister noemt het 'een belangrijke stap'

In dit artikel:

Nederland en Frankrijk hebben woensdag in Parijs voor het eerst een bilaterale Nucleaire Stuurgroep gehouden. Aan Nederlandse zijde namen hoge ambtenaren van Algemene Zaken, Defensie en Buitenlandse Zaken deel; zij spraken met vertegenwoordigers van de Franse regering. Volgens het ministerie van Defensie ging het overleg over manieren om de Europese dimensie van nucleaire en conventionele afschrikking te versterken. Over concrete afspraken, kosten of mogelijke plaatsing van Franse kernwapens in Nederland is niets bekendgemaakt. Ook is niet aangekondigd wanneer de stuurgroep opnieuw bijeenkomt.

De samenwerking vloeit voort uit een aanbod van de Franse president Emmanuel Macron. Hij kondigde in maart aan dat Frankrijk zijn nucleaire arsenaal wil uitbreiden en met Europese landen, waaronder Nederland, een strategische dialoog wil voeren over Europese veiligheid. Het kabinet-Jetten zegt op dit aanbod te zijn ingegaan in lijn met het coalitieakkoord. Defensieminister Dilan Yeşilgöz noemde het overleg een belangrijke stap. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen benadrukte dat Europa meer verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn eigen verdediging, maar dat de gesprekken aanvullend zijn op de NAVO en dat de Amerikaanse nucleaire paraplu het fundament blijft.

Het artikel uit stevige kritiek op deze ontwikkeling. De auteur vindt dat het kabinet de Tweede Kamer en de Nederlandse bevolking onvoldoende informeert over de mogelijke gevolgen en dat er sprake is van achterkamertjespolitiek. Daarbij wordt verwezen naar een eerdere brief van het kabinet en naar een weggestemde motie om het Franse aanbod af te wijzen. Volgens de auteur kan de Franse strategie ertoe leiden dat Franse kernwapens of onderdelen van de Franse strategische luchtmacht in andere Europese landen worden gestationeerd, terwijl alleen de Franse president over het gebruik ervan beslist. Frankrijk zou bovendien niet langer bekendmaken hoe groot zijn kernwapenarsenaal is; dat werd eerder geschat op ongeveer 290 kernkoppen.

Nederland heeft al een rol binnen de nucleaire afschrikking van de NAVO. Nederlandse F-35’s doen mee aan de jaarlijkse oefening Steadfast Noon, die deze week in Italië begon, en een Nederlandse F-35 is als eerste Europese toestel nucleair gecertificeerd. De auteur vreest dat Nederland hierdoor een logistiek steunpunt of mogelijk doelwit wordt van Frans nucleair beleid, zonder invloed op de uiteindelijke inzetbeslissingen.

Daarnaast plaatst het artikel de Frans-Nederlandse gesprekken in een bredere Europese ontwikkeling. Volgens de auteur proberen Frankrijk, Brussel en Den Haag een zelfstandiger Europees militair blok op te bouwen uit vrees dat de Verenigde Staten hun aandacht meer op Azië en China richten. Daarbij zouden Europese defensiesamenwerking en mogelijke machtsverschuivingen richting Brussel ten koste kunnen gaan van nationale zeggenschap. Deze interpretatie wordt in het artikel verbonden aan discussies over Europese defensie, de NAVO en de rol van Oekraïne.

De auteur roept het kabinet op volledige openheid te geven aan de Tweede Kamer en Nederland uit de Nucleaire Stuurgroep terug te trekken. De kern van de kritiek is dat over kernwapens, afschrikking en mogelijke oorlogsscenario’s wordt onderhandeld zonder voldoende democratische controle. De officiële Nederlandse lijn blijft ondertussen dat de gesprekken de NAVO niet vervangen, maar de Europese bijdrage aan de gezamenlijke verdediging moeten versterken.