Diefstal wordt normaler gevonden: 'Winkels maken al genoeg winst'
In dit artikel:
Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), op basis van onderzoek door Ipsos I&O en Bureau Beke, signaleert een verschuiving in normen rond winkeldiefstal in Nederland. Zowel ondernemers, brancheorganisaties, politie en het Openbaar Ministerie als daders zelf merken dat diefstal steeds minder zwaar wordt gevonden binnen delen van de samenleving. Volgens het WODC hangt hiermee mogelijk ook een toename van agressie en geweld door winkeldieven samen, een ontwikkeling die vooral na de coronaperiode zichtbaar lijkt—al is aanvullend onderzoek gewenst.
De omvang van het probleem blijkt veel groter dan politiecijfers doen uitschijnen: voor 2024 schat het WODC tussen ongeveer 650.000 en ruim een miljoen winkeldiefstallen, tegenover bijna 40.000 geregistreerde gevallen door de politie. Diefstal treedt minder vaak op in kleine eenmanszaken in dorpen, waar eigenaar en klanten elkaar vaak kennen en overzicht makkelijker is, en vaker in grote stedelijke supermarkten met wisselend publiek.
Er is geen kant-en-klare oplossing omdat winkels sterk uiteenlopen, maar het WODC benoemt vijf kansrijke maatregelen. Ten eerste betere en uitgebreidere training van winkelpersoneel, niet alleen om diefstal te signaleren maar ook om klanten effectief en veilig aan te spreken. Ten tweede inzetten van technologie, zoals winkelwagens die blokkeren als iemand niet betaalt of 'slimme' wagens gekoppeld aan betaalmiddelen; dit wordt door de onderzoekers betrouwbaarder geacht dan veel AI-gerichte preventiemaatregelen. Derde is het centraliseren van het aangifteproces binnen winkelketens. Verder pleiten zij voor een landelijke, centrale registratie van winkeldieven. Ten slotte adviseren ze een publiekscampagne om maatschappelijke normen rondom winkeldiefstal en de gevolgen voor ondernemers en daders te benadrukken.
De onderzoekers maken onderscheid tussen drie typen daders: de gelegenheidsdief (impulsief, voor eigen gebruik), de meervoudige dief (herhaaldelijk maar niet professioneel) en de professionele, planmatige dader die zich richt op gemakkelijk te verkopen, waardevollere goederen. De gelegenheidsdief komt het meest voor. Ook waarschuwt het WODC dat sommige voorgestelde maatregelen vooral uitvoerbaar zijn voor grotere ketens, die makkelijker kunnen centraliseren en in technische oplossingen investeren.