Deze weken spant het erom: welke wegen, bruggen en spoorlijnen kunnen wél vervangen worden?

In dit artikel:

Minister van Infrastructuur Vincent Karremans en staatssecretaris voor Spoor Annet Bertram bereiden een selectie voor van verkeers- en infrastructuurprojecten die worden uitgesteld of geschrapt. De bewindspersonen spreken deze maand met provincies en andere betrokkenen; in het najaar moet duidelijk worden welke plannen doorgaan.

Aanleiding is een tekort van ongeveer 80 miljard euro voor noodzakelijk onderhoud en vernieuwing van wegen, spoor en waterwerken. Ook personeelstekorten, hogere materiaalkosten en de slechte staat van bestaande infrastructuur beperken de mogelijkheden. Onderhoud en veiligheid krijgen daarom voorrang boven nieuwbouw. Projecten die woningbouw, bereikbaarheid of militaire mobiliteit ondersteunen, maken meer kans, net als sobere plannen waarvoor regio’s en bedrijven financieel bijdragen. Projecten met al getekende contracten kunnen in principe doorgaan.

Provinciebestuurders proberen ondertussen hun prioriteiten onder de aandacht te brengen. Zuid-Holland wil onder meer de eerder stilgelegde verbredingen van de A4 en A15 behouden. Friesland wijst op concrete problemen: de brug in de A6 tussen Lemmer en Joure kan niet meer worden geopend, waardoor schepen moeten omvaren. Ook groot onderhoud aan rijkswegen in Groningen, Friesland en Drenthe is uitgesteld wegens geldgebrek. De Merwedebrug, waar zware vrachtwagens inmiddels worden geweerd, geldt als een ander zichtbaar voorbeeld van achterstallige infrastructuur.

Karremans en Bertram zeggen de keuzes vooral op objectieve criteria te willen baseren, zodat regionale lobby’s minder invloed hebben. In de provincies bestaat echter de vrees dat projecten in de Randstad eerder als economisch rendabel worden gezien dan plannen in landelijke gebieden. Volgens bestuurders kan goede infrastructuur buiten de Randstad juist woningbouw stimuleren en druk op andere regio’s verminderen. Ook Kamerleden waarschuwen voor gevolgen voor verkeersveiligheid en toenemend sluipverkeer als nieuwe verbindingen uitblijven.

Naast strenger prioriteren onderzoekt het kabinet aanvullende financiering, zoals bijdragen van bedrijven, tol, heffingen rond ov-knooppunten, obligaties en private investeringen. Rekeningrijden ligt niet op tafel en tol blijft politiek omstreden. In Friesland dragen bedrijven bijvoorbeeld bij aan de verbreding van een sluis bij Kornwerderzand. De regio’s benadrukken dat zulke bijdragen iets anders zijn dan structurele tolheffing.

De nieuwe aanpak betekent volgens het ministerie een fundamentele verschuiving: bestaande infrastructuur moet langer in stand worden gehouden, terwijl vernieuwing minder vanzelfsprekend wordt. Provinciebestuurders vrezen wel dat tijdelijke reparaties toekomstige problemen slechts uitstellen, omdat oudere bruggen daarmee niet automatisch geschikt worden voor zwaarder en groter verkeer.