Deze kunstenaar legt de verwoestingen vast na de brand in de Vondelkerk: 'Dit project is een beetje een obsessie geworden'
In dit artikel:
Kunstenaar Ruud Spil tekende meteen toen de Vondelkerk in Amsterdam-West op de nacht van 31 december op 1 januari zwaar beschadigd raakte door brand. Vraaggedreven en bijna dagelijks aanwezig tussen bouwhekken en steigers legt hij sinds die nacht het herstelproces vast: eerst in houtskool, later ook in olieverf. Spil, die al bijna dertig jaar in de buurt woont en de kerk dagelijks passeerde, begon op straat te schetsen en kreeg dankzij documentairemaakster Julia von Graevenitz en Stadsherstel formele toegang tot de steigers.
Het initiatief veranderde in een langlopend project: gedurende drie jaar maakt hij maandelijks een werk (in totaal 36) waarin hij zowel de ingestorte gewelven en het puin als het werk van bouwvakkers en de theatrale binnenruimtes vastlegt. Doordat hij op de steigers vaak geen totaaloverzicht heeft, werkt hij in fragmenten die hij later samenvoegt. Binnenkort wordt een tijdelijk dak geplaatst, waardoor veel puin niet meer zichtbaar zal zijn; dat verhoogt de urgentie om het veranderende beeld nu nog te documenteren.
De kunstwerken worden verkocht en gedrukt op ansichtkaarten; de opbrengst van die kaarten gaat volledig naar het herstel van de kerk. Spil ziet zijn rol niet alleen als kunstenaar maar ook als getuige en middel tot verwerking voor de buurt, waar bewoners eveneens een donatiefonds hebben opgezet. Hij worstelde aanvankelijk met de morele kanten van zijn project — “de een zijn dood is andermans brood” — maar vindt dat zijn werk bijdraagt aan hoe mensen omgaan met het verlies en de wederopbouw.
De Vondelkerk, een neogotisch gebouw uit de late 19de eeuw van Pierre Cuypers, geldt als architectonisch waardevol in Amsterdam; de brand maakte daarom veel los in de buurt. Spil’s beelden volgen niet alleen het eindresultaat maar tonen het hele restauratieproces: vanaf aankomende augustus zijn zijn werken te zien, en na drie jaar volgt een grote overzichtstentoonstelling die de wederopstanding van de kerk door zijn ogen wil laten ervaren.