Deze 'chef hitte' moet Amsterdam door de steeds warmere zomers loodsen

In dit artikel:

De aanhoudende hitte legt in Amsterdam bloot welke inwoners het grootste risico lopen. Eline Coolen, hittecoördinator bij GGD Amsterdam, probeert samen met buurtteams en andere partners de gevolgen van warme dagen te beperken. Amsterdam behoort tot de weinige gemeenten met een fulltime specialist voor hitte.

Via buurtteams worden ventilatoren gebracht naar mensen die in slecht geïsoleerde woningen wonen en geen geld hebben om er zelf een aan te schaffen. Vooral alleenstaande ouderen, mensen met chronische aandoeningen en inwoners zonder sociaal netwerk blijken kwetsbaar. Ook jonge gezinnen zoeken vaker hulp. Hulpverleners krijgen van Coolen uitleg over het herkennen van hittestress en manieren om woningen zonder grote kosten te verkoelen, zoals buitenzonwering en ’s avonds luchten.

Hitte treft stadswijken niet overal even sterk. Onderzoek in Rotterdam liet temperatuurverschillen van maximaal zeven graden zien. Door de vele stenen blijft warmte in bebouwde gebieden langer hangen dan in groene omgeving. Klimaatverandering maakt hittegolven bovendien frequenter en intenser. Het RIVM schat dat in Amsterdam jaarlijks ongeveer 110 extra sterfgevallen met hitte samenhangen. Vanaf een binnentemperatuur van 27 graden nemen gezondheidsrisico’s al toe.

De gevolgen zijn ook sociaal ongelijk verdeeld. Mensen met weinig geld, een kleine woning of beperkte mobiliteit kunnen zich minder gemakkelijk beschermen. Bij zeer extreme hitte kan uiteindelijk echter de hele bevolking gevaar lopen.

Een groeiend aantal gemeenten werkt inmiddels met een hitteplan. Dat zijn er volgens het Klimaatverbond en het Rode Kruis 130 van de 342, tegenover 90 een jaar eerder. Zulke plannen kunnen onder meer extra aandacht voor ouderen, maatregelen op scholen, opvang voor dakloze mensen en openbare verkoelingslocaties bevatten.

In Amsterdam groeide het aantal zogenoemde koelteplekken in korte tijd van 12 naar 78. Daar kunnen mensen gratis zitten, drinken en afkoelen, bijvoorbeeld in een buurthuis, winkel of kerk. Coolen controleert of locaties voldoen aan voorwaarden zoals een binnentemperatuur van maximaal 28 graden, zitplaatsen en drinkwater. In de Westerkerk werd tijdens een bezoek 23,6 graden gemeten.

Toch blijven sommige mensen buiten beeld. Coolen wil daarom dat vrijwilligers tijdens een volgende periode met de hoogste hittewaarschuwing bij kwetsbare inwoners aanbellen. Ventilatoren en koelteplekken zijn volgens haar tijdelijke oplossingen; structureel zijn meer groen en woningen die beter tegen hitte bestand zijn nodig.