Deze arts zag zelden kinderen jonger dan 6 langskomen met hooikoorts - nu ziet hij zelfs kinderen van 2 of 3 jaar oud
In dit artikel:
Het hooikoortsseizoen is weer begonnen en steeds meer Nederlanders kampen elk voorjaar met loopneuzen, jeukende ogen en chronische vermoeidheid. Emeritus hoogleraar allergologie Roy Gerth van Wijk en allergoloog Hans de Groot (Reinier de Graaf Gasthuis, Delft) verklaren waarom dit anders ligt dan infectieziekten: pollen veroorzaken geen infectie van buitenaf maar wekken een ontspoorde immuunreactie in het lichaam op. Die binnenwaartse oorzaak maakt genezing ingewikkelder dan het bestrijden van bacteriën of virussen met antibiotica of vaccins.
Hooikoorts is relatief jong als medische diagnose (eerste beschrijving 1873) en is sindsdien sterk toegenomen; inmiddels heeft zeker één op de vijf Nederlanders jaarlijks klachten. De ziekte treft bovendien steeds jongere kinderen. Twee verklaringslijnen domineren het onderzoek: de hygiënehypothese — minder vroege blootstelling aan bacteriën en infecties leidt tot een immuunsysteem dat eerder allergieën ontwikkelt (boerderijonderzoeken bevestigen dit) — en de recentere epitheelbarrièretheorie. Die stelt dat moderne levensstijlfactoren (chemische stoffen in verzorgingsproducten, fijnstof, microplastics en voeding) de beschermlaag van neus en luchtwegen aantasten, waardoor allergenen gemakkelijker binnenkomen en het immuunsysteem ontspoort. Klimaatverandering verlengt bovendien de bloeiperiode van bomen, waardoor sommige mensen nu van december tot september klachten kunnen hebben.
Behandeling richt zich nog grotendeels op symptoombestrijding: vrij verkrijgbare en receptvrije medicijnen en neussprays verminderen klachten, maar werken alleen als ze correct worden gebruikt. De Groot benadrukt veelgemaakte fouten bij sprayen en raadt goede techniek en volhouden aan; ontstekingsremmende, voorgeschreven sprays zijn volgens hem veilig voor langdurig gebruik, in tegenstelling tot sommige decongestiva uit de drogist. Ongeveer 40% van doorverwezen patiënten verbetert fors met medicatie; de overige patiënten komen in aanmerking voor allergeen immunotherapie, een kurenprogramma van gemiddeld drie tot vijf jaar waarbij het immuunsysteem geleidelijk aan het allergeen wordt gewend.
Naast medische opties pleiten deskundigen ook voor preventieve maatregelen in de leefomgeving: gemeenten kunnen bij groenbeheer kiezen voor minder snelgroeiende, minder allergeen-producerende bomen, om zo de pollenbelasting te verlagen. Conclusie: hooikoorts is moeilijk te genezen omdat de ‘vijand’ het eigen immuunsysteem is; behandeling en preventie vereisen zowel betere medische aanpak als aanpassingen in onze omgeving.