Deze agrariërs uit Groningen laten zien hoe boeren voor de natuur kunnen zorgen

In dit artikel:

Melkveehouder Peter Dekens, veehouder Halbin Wiersema en akkerbouwer Lianne van Rulo geven vanuit drie verschillende delen van Groningen een beeld van hoe boeren natuurbeheer combineren met landbouw. Hun verhalen vormen een inkijk in de BoerenNatuur Zomerweken (17 juni–17 juli), een campagne van BoerenNatuur ter gelegenheid van tien jaar agrarische collectieven (het stelsel werd in 2016 ingevoerd). Landelijk zijn bijna 13.000 agrariërs aangesloten bij 39 collectieven; in Groningen zijn er drie actieve collectieven (Groningen West, Midden Groningen en ANOG in Oost-Groningen). Tijdens de Zomerweken openen boeren hun erven en organiseren zij excursies en activiteiten om publiek te laten zien wat natuurbeheer op boerenland inhoudt.

Peter Dekens (61) uit Sint Annen combineert zijn melkveehouderij met intensief weidevogelbeheer. Op zijn bedrijf laat hij graslanden langer staan, legt natte plasdrassen aan (plasdras), maait later en beheert sloten ecologisch: aan de ene kant riet laten staan, aan de andere kant maaien zodat water doorstroomt. Zo trekt hij een indrukwekkende variëteit vogels: grutto’s, tureluurs, kieviten, veldleeuweriken en veel riet- en watervogels. Hij beheert circa 26 hectare in zwaar beheer (waarvan 16 ha omheind om vossen buiten te houden) en ziet dit als een andere manier van boeren — met meer werk en soms minder opbrengst per hectare, maar met passende vergoedingen en persoonlijke voldoening. Dekens ervaart ook bureaucratische frustraties bij controles, maar blijft gemotiveerd en wil zijn nieuwe vogelkijkhut binnenkort opengestelden voor bezoekers.

In Niebert beheert Halbin Wiersema (37) 60 vleeskoeien en zet hij zich in voor het behoud van houtsingels en bloemstroken. Hij teelt inheemse wilde bloemenzaden (voor kwekerij Cruydthoek) en legt poelen aan om soorten als de kamsalamander terug te brengen. Houtsingels bieden schuil- en foerageerruimte voor reeën, hazen, fazanten en zangvogels; Wiersema noemt ook waarnemingen van das en zelfs een wolf. Het onderhoud van singels is arbeidsintensief: jaarlijks bramen verwijderen en snoeien, elke zes jaar uitdunnen en eens in twintig jaar kapwerk. Omdat grondprijzen hoog zijn, verdwijnen singels uit veel gebieden; Wiersema benadrukt dat financieel beleid van provincie en rijk nodig is om ook grotere bedrijven te stimuleren deze landschapselementen te behouden.

Akkerbouwer Lianne van Rulo (45) uit Midwolda hanteert maatregelen als keverbanken (beetle banks), bufferstroken en braaklegging om insecten en akkervogels te ondersteunen. De verhogingen langs akkers, ingezaaid met gras en kruiden, bieden veilige plekken voor patrijzen en andere soorten en trekken ook fazanten aan. Van Rulo ontvangt schoolklassen en organiseert educatieve activiteiten — tijdens de Zomerweken kunnen kinderen bijvoorbeeld vogelhuisjes knutselen op haar erf — en wil met voorbeelden laten zien hoe natuurlijke vijanden (zoals lieveheersbeestjes) kunnen helpen plaagdruk te verminderen, zodat er minder gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn.

Praktische voorbeelden uit de drie bedrijven illustreren zowel de ecologische winst als de knelpunten: natuurinclusief boeren vraagt vaak meer tijd, kan opbrengsten per hectare verlagen en trekt extra toezicht en administratieve lasten. Tegelijk is er maatschappelijke waardering, een netwerk van vergoedingen via agrarische collectieven en persoonlijke motivatie bij boeren zelf — van religieuze verbondenheid met het land tot liefde voor het coulisselandschap en de soorten die daarin leven. Tijdens de Zomerweken worden in Groningen onder meer een Weidevogel Express bij Onderdendam (18 juni), wandelingen door het zuidelijk Westerkwartier (20 juni), een fietstocht in Midden-Groningen (26 juni) en kinderactiviteiten in Midwolda (20 juni en 17 juli) georganiseerd; deelname vraagt vooraf aanmelden. Deze activiteiten laten zien hoe boeren natuurbeheer praktisch invullen en waarom behoud van landschapselementen als plasdras, houtsingel en keverbank belangrijk is voor regionale biodiversiteit.