Deze advocaat maakte namens techmiljardair Ali Niknam fanatiek jacht op media en hun bronnen

In dit artikel:

De juridische druk op journalisten en hun bronnen staat ter discussie door de werkwijze van advocaat Christiaan Alberdingk Thijm. Follow the Money onderzocht hoe hij namens Bunq-oprichter en topman Ali Niknam probeerde te achterhalen wie NRC informatie had gegeven over misstanden bij de bank. Medewerkers en oud-medewerkers werden benaderd, met mogelijke rechtszaken wegens schending van geheimhoudingsovereenkomsten in het vooruitzicht. Bunq huurde bovendien een recherchebureau in om mogelijke bronnen op te sporen.

De advocaat liet meerdere betrokkenen oproepen voor een voorlopig getuigenverhoor. Drie verzoeken werden door de rechter afgewezen, omdat Bunq volgens de rechtbank zonder concrete aanleiding naar bronnen hengelde: een zogenoemde ‘fishing expedition’. Cybersecuritydeskundige Jeremy Loman, die door NRC was geïnterviewd over gebrekkige beveiliging bij Bunq, moest uiteindelijk wel onder ede verschijnen. Hij verklaarde zich door de bank geïntimideerd te voelen en vreesde dat hij geen journalisten meer zou durven helpen. De rechter wees de advocaten erop dat er in de rechtszaal maar één getuige tegenover het juridische geweld stond. Bunq betwist dat Loman voldoende deskundig was en heeft NRC naar de Raad voor de Journalistiek gebracht.

In een tweede Bunq-zaak werd fraude-expert Shairesh Algoe onder druk gezet na citaten in NRC- en NOS-artikelen over helpdeskfraude. Oplichters hadden zich als Bunq-medewerkers voorgedaan, waarna klanten geld verloren doordat spaarrekeningen snel werden omgezet en miljoenen werden overgemaakt. Bunq wilde via een notariële verklaring kunnen beoordelen of het NRC aansprakelijk kon stellen. Algoe zei dat hij zich geïntimideerd voelde; de notaris weigerde daarom een verklaring vast te leggen. Tijdens een kort geding in september bereikten partijen een schikking. Daarin werd vastgelegd dat Algoes citaat inhoudelijk juist was, maar dat het gesprek met de advocaat onder druk tot stand was gekomen.

Bunq zegt dat het als financiële instelling verplicht is mogelijke privacy- en veiligheidsincidenten te onderzoeken en medewerkers aan geheimhoudingsafspraken mag houden. Alberdingk Thijm stelt dat rechters de grenzen bewaken en misbruik van procedures voorkomen. Hij ontkent niet dat Algoe druk heeft ervaren, maar verdedigt zijn aanpak. De bank compenseerde eerder klanten van de fraude en kreeg in juni een boete van de Autoriteit Financiële Markten, omdat zij te laat op ernstige fraudeklachten had gereageerd.

De advocaat kwam eerder in opspraak door een zaak namens zakenman Willem Blijdorp tegen Het Financieele Dagblad. Daarbij werden ook pogingen gedaan om bronnen te achterhalen. De rechtbank wees die verhoren af uit vrees voor onthulling van journalistieke bronnen. Hoewel het FD een publicatie moest rectificeren, werd een schadevergoeding van 150.000 euro afgewezen. De rechter waarschuwde dat zulke claims een ‘chilling effect’ kunnen hebben en de journalistiek in het publieke debat kunnen verzwakken. Organisaties als Free Press Unlimited en het Persvrijheidsfonds kwalificeerden de zaak als een mogelijke SLAPP: een juridische procedure die vooral bedoeld is om kritische publicaties en deelname aan het publieke debat af te schrikken.

De kwestie is extra actueel sinds Nederland in juli anti-SLAPP-wetgeving invoerde. Media en persvrijheidsorganisaties vinden dat advocaten niet alleen de belangen van hun cliënt, maar ook hun maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten wegen. Zij vrezen dat bronnen door dreigende brieven, verhoren en rechtszaken minder bereid worden om informatie van publiek belang te delen. Alberdingk Thijm profileert zich als verdediger van het vrije woord en tegenstander van big tech, maar hoofdredacties van NRC, het FD en de NOS beschrijven hem als een advocaat die de juridische grenzen hard opzoekt.