Denen willen uitgeprocedeerde asielzoekers volgend jaar buiten EU onderbrengen

In dit artikel:

Denemarken wil in 2026 de eerste uitgeprocedeerde asielzoekers naar een terugkeercentrum buiten de Europese Unie sturen. Dat zei minister van Immigratie en Integratie Morten Bødskov na overleg in Kopenhagen met zijn collega’s uit Nederland, Griekenland, Duitsland en Oostenrijk. Griekenland verwacht binnen een maand bekend te kunnen maken in welk land het eerste centrum komt.

De vijf landen vormen binnen de EU een kopgroep die snel afspraken wil maken met landen buiten de Unie. De centra moeten opvang bieden aan mensen die niet naar hun land van herkomst kunnen worden teruggestuurd, bijvoorbeeld omdat dat land hen niet accepteert of omdat zij geen identiteitsdocumenten hebben. Nieuwe Europese wetgeving maakt dergelijke afspraken mogelijk, maar stelt als voorwaarde dat de mensenrechten worden gerespecteerd. De precieze controle daarop is nog niet geregeld.

Nederland noemt nog geen termijn. Asielminister Van den Brink zegt eerst de gesprekken met mogelijke partnerlanden te willen intensiveren en benadrukt dat de plannen juridisch zorgvuldig moeten worden uitgewerkt. Volgens hem moeten de centra geen gesloten detentiecentra worden, maar open voorzieningen waar mensen veilig kunnen wonen en werken. De IOM en UNHCR zouden bij de uitvoering worden betrokken.

Rwanda, Uganda, Kenia en Oezbekistan worden genoemd als mogelijke locaties. Vijf landen bezochten vorige week Rwanda, maar de ministers ontkennen dat een akkoord daar nabij is. Amnesty International en de Raad van Europa waarschuwen voor risico’s zoals onwettige detentie, mishandeling, verdere uitzetting en een gebrekkige toegang tot rechtsbijstand. Zij vragen om onafhankelijk toezicht, transparante afspraken en een grondige risicoanalyse.

Eerdere vergelijkbare plannen liepen vast. Een Nederlands initiatief met Uganda kwam niet van de grond, terwijl het Britse Rwanda-akkoord na juridische procedures werd beëindigd. Italië gebruikt in Albanië al een beperkt terugkeercentrum, maar ook daar verloopt de uitvoering moeizaam. Denemarken ziet de centra bovendien als middel om migranten af te schrikken.