Denen naar de stembus voor nieuw parlement, pensioenleeftijd groot thema

In dit artikel:

Deense premier Mette Frederiksen (sociaaldemocraat) kan bij de parlementsverkiezingen van vandaag op weg zijn naar een derde ambtstermijn. Centraal in de campagne staat de pensioensleeftijd: die wordt in Denemarken in 2040 op 70 jaar gezet, het hoogste niveau in Europa, en een ruime parlementaire meerderheid — inclusief sociaaldemocraten — wil die koppeling aan de levensverwachting voortzetten en de leeftijd in de toekomst verder laten oplopen. De twist gaat vooral over het tempo van die verhogingen.

Tot nu toe geldt een “1-op-1”-systeem: elke vijf jaar stijgt de pensioenleeftijd één jaar in lijn met de toegenomen levensverwachting. Frederiksen wil dat minder snel laten stijgen; haar partij stelt dat de grens in 2045 op 70,5 jaar wordt gezet in plaats van 71. Veel partijen pleiten bovendien voor meer flexibiliteit, bijvoorbeeld de mogelijkheid om in de laatste jaren vóór pensioen minder uren te werken. Links en de Deense Volkspartij willen ook het recht op vervroegd pensioen voor zwaar lichamelijk werk verruimen en voor die groepen een maximale pensioengerechtigde leeftijd vastleggen.

Al twintig jaar is de pensioenleeftijd in Denemarken aan de levensverwachting gekoppeld zodat de vergrijzing betaalbaar blijft en de verzorgingsstaat overeind kan blijven — een beleidskeuze die volgens architecten van de maatregel de overheidsfinanciën gezond heeft gehouden. Tegelijk is het aandeel 65-plussers dat na de pensioengerechtigde leeftijd doorwerkt ongekend: ruim 100.000 mensen, mede door fiscale prikkels (bonussen in de eerste twee jaren) en werkgeversinvesteringen in oudere werknemers. Verwacht wordt dat Frederiksen’s partij wint maar met minder stemmen; de meest waarschijnlijke uitkomst is de vorming van een zogenoemde paarse coalitie.