Den Haag walst over Herwijnen: na acht jaar verzet van dorp én gemeente mag Defensie de omstreden radar gewoon bouwen

In dit artikel:

De Raad van State heeft woensdag alle bezwaren tegen de bouw van een militaire Smart-L-radar in Herwijnen afgewezen. Daarmee mag Defensie het radarstation bouwen op de locatie van een voormalige radar voor de luchtverkeersleiding. De beroepen waren ingediend door bewoners, de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders van West-Betuwe. Volgens de NOS is hiermee het laatste grote juridische obstakel weggenomen.

De inwoners verzetten zich al acht jaar tegen het plan. Zij vrezen geluidsoverlast en gezondheidsrisico’s door straling en vinden dat Defensie onvoldoende rekening houdt met hun woonomgeving. Actiegroep Stichting Niet Nog een Radar in Herwijnen wijst erop dat er in de omgeving al meerdere radars staan. Zowel het gemeentebestuur als de gemeenteraad steunden het verzet, maar hun bezwaren hebben de besluitvorming niet kunnen tegenhouden.

Volgens de Raad van State heeft het kabinet de keuze voor Herwijnen voldoende gemotiveerd. Ook zou voldoende zijn gewaarborgd dat de radar geen risico’s oplevert voor de volksgezondheid. De uitspraak volgt op een langdurig en moeizaam traject. De Tweede Kamer stemde in 2022 met de plannen in en in oktober 2023 begon de bouw, hoewel die later werd stilgelegd omdat vergunningen ontbraken. In november 2025 werd Defensie bovendien teruggefloten vanwege het gebruik van een versnelde Rijkscoördinatieregeling zonder duidelijke parlementaire instemming.

Het artikel plaatst de uitspraak in een breder kritisch kader. Volgens de auteur kan het Rijk via deze procedure de lokale inspraak grotendeels buitenspel zetten: gemeenten en bewoners kunnen bezwaar maken en procederen, maar hebben uiteindelijk weinig invloed. De zaak wordt daarom gezien als voorbeeld van de manier waarop Den Haag omgaat met projecten rond onder meer windmolens, hoogspanningsmasten en opvanglocaties.

De auteur erkent dat Nederland, mede gezien de veiligheidssituatie en de groeiende defensie-uitgaven, militaire radars nodig kan hebben. Wel wordt gepleit voor onafhankelijke, openbare metingen van straling en geluid, jaarlijks herhaald, en voor compensatie of aanpassingen als de praktijk afwijkt van de toezeggingen. Ook zou de Rijkscoördinatieregeling volgens het artikel niet mogen dienen om gemeenten het zwijgen op te leggen.