Democratie-onderzoeker Pieter van Boheemen: 'Als journalistiek sta je op techplatforms al 10-0 achter'
In dit artikel:
Pieter van Boheemen, directeur van Stichting Post‑X Society en operationeel directeur van Democratie Monitor, is één van de 27 deelnemers aan de SVDJ Incubator 2026, die onderzoekt hoe de journalistiek meer zeggenschap kan terugwinnen over haar digitale publieksrelatie. Als onderzoeker richt hij zich op de knooppunten tussen democratie en technologie en brengt een hands‑on achtergrond in hacking en biohacking mee: van zelfgebouwde reactoren tot het actief delen van code en ontwerpen binnen online gemeenschappen.
Zijn loopbaan voert van experimentele labs zoals Waag Futurelab — waar hij met kleine teams technologie probeerde te ‘bemachtigen’ en collectief te gebruiken — naar het Rathenau Instituut, omdat hij wilde meewerken aan beleidsniveaus waar beslissingen echt worden genomen. Volgens Van Boheemen is het misverstand dat technologie onstuitbaar en onregelbaar is; het probleem ligt vaker in bewuste beleidskeuzes om niet te reguleren of om alleen op de goedkoopste oplossingen te sturen. Europese wetgeving over mededinging en privacy bestaat wel, maar wordt volgens hem onvoldoende gehandhaafd, wat leidt tot een concentratie van marktmacht, staatsmacht en technologische macht op enkele plekken.
Hij wijst op recente conflicten rond grote Amerikaanse platformen en AI‑modellen (zoals de controverse rond Grok) als voorbeeld van hoe maatschappelijke actoren soms zelf rechtszaken moeten aanspannen tegen multinationals, iets wat hij onlogisch vindt vergeleken met hoe gereguleerde sectoren zoals biotechnologie worden gecontroleerd. Regulering hoeft innovatie niet te blokkeren; Van Boheemen suggereert juist dat gerichte investeringen in Europese alternatieven (hij noemt onder meer Nextcloud) en het verbinden van die opties stap voor stap de macht van dominante platforms kunnen verminderen. Jaarlijks zou volgens hem nog zo’n 265 miljard euro uit Europa naar Amerikaanse clouddiensten vloeien — geld dat ingezet zou kunnen worden om lokaal eigenaarschap te versterken.
Binnen de SVDJ Incubator werkt hij mee aan het formuleren van collectieve strategieën en praktische toepassingen die nieuwsorganisaties kunnen inzetten om meer controle over hun digitale publieksrelaties te verwerven. Geïnteresseerden kunnen via de SVDJ Incubator‑nieuwsbrief op de hoogte blijven van eerste inzichten, veldonderzoek en vervolgstappen.