Defensie werkt door aan opkomstplicht bij onvoldoende militairen

In dit artikel:

Defensie werkt aan een selectieve opkomstplicht voor situaties waarin de internationale veiligheid verslechtert of de krijgsmacht, bijvoorbeeld door extra NAVO-taken, snel meer personeel nodig heeft. Staatssecretaris Gijs Tuinman? Nee, staatssecretaris Boswijk informeerde hierover de Tweede Kamer.

In plaats van alle dienstplichtigen op te roepen, wil Defensie alleen mensen selecteren die op dat moment nodig zijn. Het systeem moet uit verschillende fases bestaan: vrijwillig of verplicht informatie verstrekken, verplicht reageren op een oproep, deelnemen aan een keuring en selectie, en uiteindelijk eventueel verplicht in militaire dienst gaan. De huidige vrijwillige enquête die 17-jarigen van Defensie ontvangen, vormt het uitgangspunt; daar komen steeds dwingender stappen bij.

Nederland kent nog altijd een wettelijke dienstplicht voor mensen van 17 tot 45 jaar, maar de opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort. Voor een herinvoering zijn nieuwe wetten nodig. Daarin wil Defensie onder meer vastleggen dat jongeren hun dienstplicht tussen hun achttiende en 27e kunnen vervullen, in plaats van automatisch vanaf hun achttiende. Een opleiding zou zes maanden duren en de naam Nationale Weerbaarheidstraining krijgen. Ook komen er regels voor vrijstellingen, uitzonderingen en gewetensbezwaarden.

Verder moet worden bepaald welke gevolgen het heeft als iemand een oproep negeert. Het kabinet denkt aan een combinatie van stimulansen, sancties, tegemoetkomingen en rechtsbescherming. Een weigering kan uiteindelijk tot een straf leiden.

Het uitgangspunt blijft een krijgsmacht van beroepsmilitairen en vrijwillige reservisten. De selectieve opkomstplicht moet een vangnet worden als die bezetting niet meer volstaat. De invoering en benodigde wetgeving zullen jaren duren. In de tussentijd wil Defensie meer vrijwilligers aantrekken met duidelijke opleidingstrajecten die beter aansluiten bij hun voorkeuren en vaardigheden. Boswijk erkent dat het plan maatschappelijk gevoelig ligt en wil hierover met jongeren en de samenleving in gesprek. De Tweede Kamer debatteert eind september verder; tijdens een eerder debat in maart uitten onder meer de SP en BIJ1? Nee, Pro en de SP bezwaren.