Defensie-schandaal: waakhond hield zich niet aan eigen onderzoeksafspraken

In dit artikel:

Documenten die NieuwRechts in handen heeft, wijzen erop dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) een deel van zijn afgesproken onderzoek naar de vliegveiligheid bij Defensie niet heeft uitgevoerd. Het ging om een onderzoek naar het 336 Squadron, dat met C-130 Hercules-transportvliegtuigen vanaf vliegbasis Eindhoven opereerde. Voormalig kapitein-vlieger Victor van Wulfen had jarenlang gewaarschuwd voor structurele veiligheidsproblemen binnen het squadron.

De OVV nam de zaak in 2013 over van de Onderzoeksraad Integriteit Overheid. In de schriftelijk vastgelegde opdracht stond dat de Raad eerst de actuele situatie moest beoordelen en daarna moest terugkijken naar het verleden. Daarbij moest hij vaststellen wanneer problemen waren opgelost en een gemotiveerd waarschijnlijkheidsoordeel geven over de periode daarvoor.

In de praktijk beperkte de OVV zich volgens het in 2014 verschenen rapport grotendeels tot de situatie vanaf het najaar van 2013. De jaren waarin Van Wulfen de problemen had gemeld, vanaf 2007, werden niet onderzocht. Daardoor bleef volgens de berichtgeving onbeantwoord hoe lang de tekortkomingen hadden bestaan en wanneer ze waren verholpen. Van Wulfen wees hier in 42 pagina’s commentaar op het conceptrapport op, maar de Raad stelde dat hij geen uitspraken kon doen over zaken uit het verleden die niet objectief vast te stellen waren. Volgens Van Wulfen ging dat voorbij aan de opdracht, die juist om een waarschijnlijkheidsoordeel vroeg.

De kwestie is extra gevoelig omdat de OVV wel concludeerde dat het luchttransport sinds september 2006 niet aan de militaire luchtvaarteisen voldeed. Volgens Van Wulfen betekende dit dat er tot november 2015 feitelijk niet met het betrokken luchttransport had mogen worden gevlogen. Defensie zette de vluchten echter voort en reageerde niet op het conceptrapport, aldus het artikel.

Ook zou de OVV slechts een beperkt deel van Van Wulfens commentaar openbaar hebben verantwoord, terwijl het eigen protocol voorschrijft dat niet overgenomen opmerkingen in een bijlage worden toegelicht. Verder kreeg Defensie volgens de berichtgeving geen officiële reactie op het rapport gepubliceerd, hoewel dat volgens het protocol wel had gemoeten.

De kwestie is actueel omdat de OVV de vaste Kamercommissie Defensie donderdag achter gesloten deuren bijpraat over het rapport ‘Oefenen in balans’, naar aanleiding van twee dodelijke oefenongevallen bij de landmacht in 2025. Van Wulfen waarschuwde in 2022 al dat onopgeloste veiligheidsproblemen bij Defensie ernstige gevolgen konden hebben. Hij pleit al jaren voor een parlementaire enquête.

De OVV zegt tegen NieuwRechts dat het niet verder kan ingaan op de onderzoeksinformatie en verwijst grotendeels naar het oude rapport. De Raad ontkent dat hij waarschijnlijkheidsoordelen doet en noemt heropening van het onderzoek niet gerechtvaardigd. Van Wulfen vindt juist dat de vermeende tekortkomingen aanleiding zijn om de werkwijze van de OVV en de Kamer kritisch te onderzoeken.