Defensie kocht Israëlische wapens zonder Kamer volledig te informeren
In dit artikel:
Defensie heeft de Tweede Kamer niet volledig geïnformeerd over de herkomst van speciale vizieren waarmee militairen drones neerhalen: het betreft het Smash-systeem van het Israëlische bedrijf Smartshooter. De onduidelijkheid kwam aan het licht tijdens een debat op 26 november in de vaste Kamercommissie voor Defensie, naar aanleiding van een incidentele suppletoire begroting waarbij minister Ruben Brekelmans en staatssecretaris Gijs Tuinman vroegen om tot 2,5 miljard euro vooruit te halen voor extra anti-dronecapaciteit (radars, snelvuurkanonnen e.d.). De urgentie nam toe nadat in het weekend voorafgaand aan het overleg meerdere onbekende drones boven vliegbasis Volkel en Eindhoven Airport werden gezien, waardoor vliegverkeer tijdelijk stilgelegd moest worden.
Uit onderzoek blijkt dat Defensie het Smash-systeem al sinds 2020 testte; in 2021 liep een proef met de Smash 2000 en in 2022 werd een eerste bestelling geplaatst. Nederlandse troepen namen het vizier later mee op missie naar Irak. Pas in december 2024 meldde Defensie aan de Kamer dat er een grotere order was geplaatst, zonder Smartshooter bij naam te noemen. Interne evaluaties stellen dat het vizier de trefkans tegen drones verhoogt, ook bij minder ervaren schutters, maar omdat het systeem ook door het Israëlische leger in stedelijke gevechten in Gaza is ingezet, is de aankoop politiek gevoelig.
Kamerlid Kati Piri (GroenLinks-PvdA) eist opheldering en zegt dat de Kamer mogelijk is misleid. Staatssecretaris Tuinman weigerde een volledig leveranciersoverzicht openbaar te maken, maar zei bereid te zijn vertrouwelijke informatie te delen en verklaarde: "Wat ik wel kan toezeggen, is dat de beoogde leveranciers niet uit Israël afkomstig zijn." Die belofte had echter betrekking op de grote anti-dronedeals; over de Smash-vizieren bleef onduidelijkheid bestaan. Nederland kocht de afgelopen vijf jaar voor circa 1,5 miljard euro wapens uit Israël, wat de gevoeligheid rond materieelherkomst vergroot.