Defensie-expert Ko Colijn over hoe 'vrede' en 'wapenstilstanden' uitgehold zijn
In dit artikel:
Ko Colijn, die al vijftig jaar gewapende conflicten duidt, waarschuwt dat woorden als vrede, wapenstilstand en internationaal recht hun houvast verliezen in een steeds ondoorzichtiger wereld. Wat vroeger heldere kaders waren, raakt verwaterd: instituties en leiders spreken elkaar tegen of geven begrippen nieuwe, rekbare betekenissen, waardoor normloosheid toeneemt.
Op het politieke toneel ziet Colijn tegenstrijdige signalen. Binnen de NAVO wordt een diepe crisis ontkend door het secretariaat, terwijl experts spreken van grote problemen. In Den Haag verandert Mark Rutte van bezuinigingskampioen in voorstander van hogere defensie-uitgaven, maar tegelijkertijd blijft de VVD vasthouden aan geplande sociale bezuinigingen om aan de NAVO-norm te voldoen — een norm die volgens Colijn onvoldoende is herijkt voor de door AI en drones aangedreven revolutie in oorlogsvoering. De Algemene Rekenkamer heeft bovendien herhaaldelijk vraagtekens geplaatst bij het financiële beleid van Defensie.
Op het slagveld hebben robots en drones het karakter van oorlog veranderd. Eind 2025 stopte een onbemande Oekraïense eenheid een Russische doorbraak die 45 dagen duurde; Oekraïense middellangeafstandsdrones snijden bevoorrading af en belemmeren Russische operaties. Als gevolg daarvan verloor Rusland netto honderden vierkante kilometers terrein (240 km² in de eerste vijf maanden van dit jaar). Colijn benadrukt dat dit de noodzaak van menselijke soldaten niet wegneemt, maar dat Oekraïne nu ook kennis en tactieken levert over moderne gevechtsvoering.
Tegelijkertijd toont Rusland enorme verliezen: Britse en Nederlandse inlichtingendiensten schatten tot op heden ongeveer 500.000 doden, en met gewonden en invaliden mogelijk ruim anderhalf miljoen slachtoffers. Ondanks terreinverlies en grote doden- en gewondenaantallen eist president Poetin gebieden van Oekraïne en streeft hij nog altijd naar totale overgave van Kyiv — doelen die volgens Colijn onrealistisch zijn.
De invloed van de VS versnippert ook. De oorlog van president Trump met Iran leidde tot enorme materiële verliezen en kosten: het Amerikaanse Center for Strategic and International Studies berekende ongeveer 29 miljard dollar verlies in de eerste maand, met grote aantastingen van voorraad Tomahawk-, THAAD- en Patriot-raketten; naar verwachting duurt het herstel van die voorraden tot zeker 2031. Daardoor mogen bondgenoten minder op Amerikaanse steun rekenen; Europa en Zuidoost-Azië beginnen eigen wapens te ontwikkelen. Bovendien ondermijnt dit het principe van vrije scheepvaart: kleine staten zien tolheffing in nauwe zeestraten als optie, wat handel duurder en geopolitiek riskanter maakt.
Ook het begrip wapenstilstand verliest betekenis: in Gaza, Libanon en tussen Israël en Iran blijven gevechten doorgaan ondanks herhaalde aankondigingen van het einde van de oorlog. In Oekraïne bleken talloze bestandsonderhandelingen te stranden op uiteenlopende interpretaties en voorwaarden; men komt zelden verder dan ruil van krijgsgevangenen.
Colijn concludeert dat internationaal recht steeds meer plaatsmaakt voor het recht van de sterkste. Nederlandse politici spreken soms over de juridische vragen rond wapenaanvallen, maar suggereren ook dat internationaal recht niet altijd het enige kader is — een houding die volgens deskundigen als Larissa Van den Herik de deur opent naar willekeur. Dat risico maakt het moeilijk om machtsmisbruik, zoals dat van Poetin, eenduidig en effectief te veroordelen.