Defensie-expert Ko Colijn over de vraag of Rusland ook zeestraten kan blokkeren

In dit artikel:

Defensie-expert Ko Colijn bespreekt de vraag of Rusland, naar het voorbeeld van Iran, ooit zeestraten zou blokkeren en concludeert dat dat onwaarschijnlijk is — Rusland zal eerder zelf geïsoleerd of “afgeknepen” worden dan dat het westerse zeeverbindingen langdurig lamlegt.

Kernpunten:
- Innovatie en drones: De oorlog in Oekraïne versnelt nieuwe oorlogstechnieken. Op 1 juni 2025 vernietigden Oekraïense drones strategische Russische bommenwerpers op de basis Belaya; de voertuigen en drones waren volgens Colijn via verkapte “paarden van Troje” het land binnengesmokkeld. Oekraïne heeft wapens bereikt met een bereik tot circa 1.800 km en dwingt daarmee politieke en militaire reacties af in Moskou en daarbuiten.
- Verspreiding van werkwijzen: Het succes van Oekraïense onbemande systemen inspireert regio’s als de Golfstaten en landen als Iran, dat met drone-dreiging al heeft aangetoond het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz te kunnen beïnvloeden. Vanaf september 2025 dook ook in Europa een reeks mysterieuze drones op, wat leidde tot dure inzet van vliegtuigen en luchtverdediging.
- Zware investeringen: De VS plant grootschalige investeringen in onbemande systemen (ongeveer $54 miljard), waarmee het belang van drones in moderne oorlogvoering wordt bevestigd.
- Dreiging voor zeestraten: Denemarken en de Oostzee staan theoretisch binnen bereik van systemen uit de Russische exclave Kaliningrad (~700 km afstand). Thinktanks waarschuwen dat gerichte aanvallen of dreigingen de verzekeringspremies en daarmee het scheepvaartverkeer kunnen verstoren. Ook energie-aanvoer naar Oost-Europa via een beperkt aantal havens is kwetsbaar voor precieze aanvallen.
- Praktische en politieke beperkingen: Colijn wijst op meerdere tegenkrachten die een Russische blokkade onwaarschijnlijk maken:
- Luchtverdediging (Patriots, F-35 e.d.) kan kruisraketten neerhalen; hoewel goedkoop inzetbare drones (bijv. Gerbera ~ $10.000) tegenover dure interceptiemiddelen staan, is het risico op fouten (bijv. slachtoffers in Kopenhagen) groot.
- Met de toetreding van Zweden en Finland tot de NAVO zijn Baltische wateren feitelijk NAVO-binnenzeeën; Kaliningrad kan nu nauwlettend worden gevolgd en zelfs worden ‘ingeperkt’.
- Oekraïne beschikt zelf over wapens waarmee productieplaatsen (zoals de Gerbera-fabriek in Alabuga/Tatarstan, genoemd als fabriek met productieaantallen van duizenden raketten per maand) kunnen worden geraakt.
- Mijnentraming en traditionele maritieme dreigingen hebben weinig kans tegen NAVO-marinekracht.
- Verzekeraars kunnen desgewenst door westerse regeringen worden gecompenseerd, waardoor economische druk verminderd wordt.
- De Bosporus en de Zwarte Zee: Toegang tot de Zwarte Zee gaat via de Bosporus, waar Turkije volgens het Verdrag van Montreux (1937) gezag heeft en in vredestijd strikte controle kan uitoefenen op oorlogschepen. Turkije zal oorlogsdreigende maritieme bewegingen beperken. Oekraïne heeft intussen via westelijke routes graanexporten veiliggesteld en door aanvallen de Russische vloot uit delen van de Zwarte Zee teruggedrongen; Colijn stelt dat de Zwarte Zee voor Rusland grotendeels een “no-go area” is geworden.
- Gevolg: Rusland heeft strategische beperkingen (verlies van havens zoals Tartus na Syrische instabiliteit, onderschatting van Oekraïense zeedrones), waardoor de praktische mogelijkheden om zeestraten effectief te blokkeren beperkt zijn. Escalatie door Rusland is gevaarlijk en risicovol voor Poetin; daarom acht Colijn een grootschalige en succesvolle Russische blokkade onwaarschijnlijk.

Kortom: hoewel drones en kruisraketten nieuwe manieren bieden om zeetransport kwetsbaar te maken, wegen technische, militaire en politieke tegenkrachten zwaarder. Colijn verwacht dat Rusland eerder geconfronteerd zal worden met afklemmen en strategische kwetsbaarheid dan dat het zelf duurzame zeeblokkades zal opleggen.