Defensie-expert Ko Colijn over de Israëlische opstelling tegenover Oekraïne
In dit artikel:
Defensie-expert Ko Colijn schetst Israël als een land dat in de oorlog rond Oekraïne uiterst berekenend en voorzichtig opereert: veiligheid en eigen belangen gaan voor ideologische solidariteit. Die houding wortelt in concrete factoren: Israël huisvest circa 30.000 mensen met Oekraïense achtergrond en onderhoudt historische bandjes met Kyiv, maar is tegelijkertijd sterk afhankelijk van de Verenigde Staten voor zijn veiligheid. Dat maakt een rechtstreekse confrontatie met Moskou onwenselijk.
Colijn wijst op meerdere voorbeelden van dit pragmatisme. Al na de Russische annexie van de Krim in 2014 hield Israël zich terug bij verenigde VN-veroordelingen en leverde geen zware wapens aan Oekraïne, bijvoorbeeld geen luchtverdedigingssystemen als de Iron Dome. Toen in 2022 de grootschalige inval begon en Rusland Iraanse Shahed-drones inzette, lagen de belangen van Israël, Rusland en Iran op sommige punten onverwacht dicht bij elkaar: Israël wilde geen nieuw nucleair akkoord voor Iran dat door Moskou zou kunnen worden gesteund, en de relatie met Rusland bood ruimte om Israëlische militaire acties in Syrië voort te zetten.
Die Syrische dimensie is cruciaal: Israël voerde jarenlang luchtaanvallen tegen Iraanse vestigingen en smokkelroutes richting Hezbollah, veelal met stilzwijgende instemming van Moskou. Er bestond zelfs een directe communicatielijn tussen de Israëlische luchtmacht en de Russische basis Khmeimim om incidenten te vermijden. In ruil daarvoor toonde Israël bij internationale stemmingen vaak terughoudendheid tegenover Rusland. Daarnaast speelde binnenlands politiek gewin mee: Israël is toevluchtsoord voor veel Russische Joden en vreesde repercussies van Rusland richting emigratiekanalen.
Toch bood Israël Oekraïne ook hulp, maar veelal onzichtbaar of indirect: Heron-drones werden via Duitsland aan Kyiv beschikbaar gesteld, inlichtingen over Iraanse drones werden gedeeld, en private bedrijven leverden materieel en spionagesoftware zoals Pegasus. Diplomatieke bemiddeling tussen hooggeplaatste leiders vond enkele keren plaats, deels om escalaties met de VS en Rusland te vermijden.
Colijn benadrukt dat Oekraïne zich geen ernstig geschil met Israël kan permitteren; Israël benut die afhankelijkheidspositie. Ook speelt mee dat Israël geen precedent wil scheppen door Rusland fel te veroordelen, omdat zelfgekozen annexaties in bezette gebieden evenmin aan de kaak moeten worden gesteld. De impliciete boodschap richting Moskou luidt volgens Colijn: laat ons vrij opereren in het Midden-Oosten, en wij zullen jullie strijd in Oekraïne niet te veel dwarsbomen.