Defensie claimt grond in natuurgebieden - eigenaren vrezen onteigening

In dit artikel:

Defensie wil de komende jaren uitbreiden met meer militairen, materieel en oefeningen. Daarvoor is volgens het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie 18,6 vierkante kilometer extra grond nodig. Uit dataonderzoek van Follow the Money blijkt dat het ministerie daarbij opvallend vaak naar natuurgebieden kijkt: 1.007 hectare van de beoogde aankopen ligt in Natura 2000, het Natuurnetwerk Nederland of een gebied met een natuurbestemming. Daarnaast gaat het om 894 hectare grond met een agrarische bestemming. De grootste uitbreidingen zijn gepland bij de Weerterheide en de Oirschotse Heide; de Weerterheide zou met 421 hectare groeien.

Defensie heeft op meerdere locaties voorkeursrecht gevestigd. Eigenaren, waaronder Natuurmonumenten en Brabants Landschap, mogen hun grond daardoor niet eerst aan een andere partij verkopen. Zij vrezen dat dit uiteindelijk tot onteigening kan leiden. Omdat nog niet duidelijk is waarvoor de terreinen precies worden gebruikt, eisen de natuurorganisaties vroegtijdig overleg, inspraak en compensatie voor eventuele schade of verloren natuur. Ze wijzen erop dat de gevolgen sterk verschillen per activiteit: een afgesloten munitiedepot kan natuur rust geven, terwijl oefeningen met explosieven, zwaar materieel of brand juist grote schade kunnen veroorzaken.

Op de Weerterheide zien natuurgidsen zowel kansen als risico’s. Militair gebruik kan open zandverstuivingen in stand houden, maar oefeningen met tanks en zwaar geschut kunnen botsen met recreatie en leiden tot afsluiting van wegen en wandelroutes. Ook maken zij zich zorgen over de nog onbekende plannen, zoals de mogelijke bouw van oefengebouwen of het gebruik van drones.

De provincie Noord-Brabant zegt de groei van Defensie te willen ondersteunen, maar verlangt aandacht voor geluid, verstoring, stikstof en ruimhartige natuurcompensatie. Brabants Landschap verwijt Defensie ondertussen gebrekkige communicatie: na een eerste aankondiging volgden voorkeursrechtbesluiten zonder het beloofde gesprek over alternatieven. Staatsbosbeheer is positiever en sloot in 2025 een intentieovereenkomst om Defensie te helpen, terwijl de concrete onderhandelingen nog moeten beginnen. De betrokken natuurbeheerders wachten daardoor vooral op duidelijkheid over de militaire plannen voordat zij grond willen verkopen.