Deelnemers zijn de dupe: Miljardenpensioenen verdampt door falende keuzes
In dit artikel:
Een nieuw onderzoek van adviesbureau OverRendement concludeert dat Nederlandse pensioenfondsen over de afgelopen negentien jaar structureel minder rendement hebben behaald dan op basis van het genomen risico verwacht mocht worden. Volgens de studie hebben die prestaties geleid tot miljarden euro’s aan gemist rendement, wat directe gevolgen heeft voor indexatie en de koopkracht van toekomstige uitkeringen.
Wie en wat: de kritiek richt zich op de grote fondsen en hun bestuurders, met ABP als grootste voorbeeld, en op de politiek die volgens de onderzoekers te weinig tegenwicht biedt. Experts als Anton Kramer (OverRendement), hoogleraar Rob Bauer en professor Aleksandar Andonov maken vergelijkbare opmerkingen: fondsen zouden onvoldoende open zijn over fouten, worstelen met governance en nemen beleidskeuzes die rendementen drukken.
Wanneer en waar: de analyse bestrijkt een periode van negentien jaar en heeft betrekking op Nederlandse pensioenfondsen en hun deelnemers. De discussie speelt zich af binnen de bestuurskamers en politiek-bestuurlijke arena rond Den Haag.
Belangrijkste oorzaken volgens het artikel:
- Uitsluitingsbeleid en duurzaamheidscriteria: veel fondsen laten winstgevende sectoren (zoals oliebedrijven en sommige techbedrijven) links liggen uit ideologische of klimaatmotieven, wat volgens critici de spreiding en het rendement schaadt.
- Bestuurlijke zwakte en gebrek aan verantwoording: jaarverslagen zouden weinig eerlijke reflectie bieden en bestuursleden dragen zelden persoonlijke consequenties voor tegenvallende resultaten.
- Transparantieproblemen: fondsen stappen vaker in dure, minder transparante constructies (hedgefunds, infrastructuur) die voor deelnemers moeilijk te controleren zijn.
- Benchmarking en rapportage: sommige fondsen zouden hun eigen maatstaven aanpassen om slechte prestaties te camoufleren.
Gevolgen: door deze combinatie missen deelnemers indexaties en blijft reële koopkracht achter, wat het vertrouwen in het pensioensysteem ondermijnt. Critici beschuldigen het kabinet-Jetten van passiviteit of van het politiek faciliteren van duurzaamheidsbeleid dat rendementen schaadt.
Context en nuance: de discussie rond ESG- en duurzaamheidsbeleid in pensioenen is complex. Voorstanders wijzen erop dat uitsluitingen en duurzaamheidstrategieën ook lange-termijnrisico’s kunnen verminderen en maatschappelijke voorkeuren van deelnemers kunnen weerspiegelen. Tegenstanders benadrukken de directe financiële gevolgen en roepen om meer bewijs dat ESG-keuzes op de lange termijn daadwerkelijk beter uitpakken.
Slotopmerking: de onderzoekers en critici pleiten voor meer toezicht, betere verantwoording, helderdere benchmarks en een open debat over de balans tussen rendement, risico en maatschappelijke doelen, om te voorkomen dat deelnemers structureel de dupe blijven van beleidskeuzes binnen pensioenfondsen.