De Zwarte vrouw en Hollywood, dat was nooit een vruchtbare combinatie

In dit artikel:

In deze filmbeschouwing worden Ousmane Sembènes *Black Girl* (1966) en Cheryl Dunyes *The Watermelon Woman* (1996) naast elkaar gezet als twee baanbrekende films over Zwarte vrouwen die proberen te begrijpen wie ze zijn in een wereld die hen vooral via stereotypering bekijkt. Beide verhalen draaien om jonge vrouwen die in hun zoektocht naar identiteit botsen op racisme, seksisme en de beperkte rollen die cinema hen toebedeelt.

Bij Sembène volgt de tekst Diouana Gomis, een Senegalese kinderjuf die in Frankrijk gaat werken voor een witte vrouw. Wat begint als een kans op een beter bestaan, verandert in een beklemmende situatie waarin Diouana steeds verder wordt ingeperkt tot huishoudelijke dienstbaarheid. De film toont hoe koloniale verhoudingen ook in het privéleven doorwerken: de Franse werkgever gebruikt haar positie om Diouana’s zelfstandigheid uit te wissen. *Black Girl* wordt daarbij gezien als een sleutelwerk in de Afrikaanse filmgeschiedenis, omdat Sembène Afrikaanse mensen voor het eerst vanuit een Afrikaans perspectief verbeeldde.

*The Watermelon Woman* krijgt in de tekst een andere, maar verwante lading. Cheryl Dunye speelt zichzelf als jonge zwarte lesbische filmmaker in Philadelphia, die op zoek gaat naar de mysterieuze Fae Richards, een vergeten zwarte actrice die in oude archieven slechts bekendstaat als “Watermelon Woman”. Haar onderzoek legt bloot hoe zwarte vrouwen in Hollywood vaak zijn teruggebracht tot karikaturen, zoals de Mammy of de “Jezebel”. Tegelijk maakt de film ruimte voor een zwarte lesbische blik, iets wat destijds uitzonderlijk was binnen de Amerikaanse cinema.

De rode draad van het stuk is dat beide films proberen te herstellen wat de filmgeschiedenis heeft weggedrukt: zwarte vrouwen niet als bijfiguur of stereotype, maar als volwaardige personen met verlangens, ambities en een eigen geschiedenis.