De zuringstruik en de paardenbloemboom

In dit artikel:

Promovendi Ornela Dehayem Nanwou en Ryan Brewer van Naturalis onderzochten waarom sommige planten op eilanden uitgroeien tot zeer soortenrijke groepen, terwijl andere nauwelijks evolueren. Op 13 oktober 2026 promoveerden zij aan de Rijksuniversiteit Groningen op dit onderzoek.

Centraal stond het verschijnsel eiland-houtigheid: kleine, zachte kruiden ontwikkelen op afgelegen eilanden over vele generaties een houtige stam en worden struiken of bomen. Dit komt onder meer voor bij madeliefjes, paardenbloemen en brandnetels op de Canarische Eilanden. Wetenschappers wisten nog niet of houtigheid leidt tot snellere soortvorming en minder uitsterven, of dat planten op eilanden simpelweg vaak onafhankelijk houtig worden.

Brewer analyseerde 353 genen van ongeveer 2.000 plantensoorten, waaronder circa 800 soorten van de Canarische Eilanden en hun verwanten op het vasteland. Daarmee kon hij onder meer bepalen wanneer verschillende plantengroepen de eilanden bereikten. De onderzoekers combineerden deze genetische gegevens en informatie over meerdere planteigenschappen met TRAISIE, een nieuw wiskundig simulatiemodel dat Nanwou ontwikkelde.

De Canarische Eilanden waren geschikt als onderzoeksgebied omdat hun flora zeer goed is bestudeerd en zowel soortenrijke als weinig veranderde plantengroepen omvat. Uit het model blijkt dat eigenschappen van planten een grote invloed hebben op hun evolutionaire succes. Houtige en langlevende planten vormen sneller nieuwe soorten en lopen minder risico op uitsterven dan kortlevende, niet-houtige kruiden. Ook bleek dat oudere plantenfamilies niet automatisch meer soorten hebben: leeftijd alleen verklaart de biodiversiteit op eilanden dus niet.