De werkende vrouw slooft zich meer uit dan de huisvrouw van weleer

In dit artikel:

In Nederland daalt het geboortecijfer gestaag: van gemiddeld 1,8 kinderen per vrouw in 2010 naar 1,4 in 2024. Recente onderzoeken tonen aan dat economische ongelijkheid hierin steeds duidelijker naar voren komt. Waar vroeger juist gezinnen met lagere inkomens meer kinderen kregen, blijkt nu dat vrouwen met een mindere economische positie vaker hun kinderwens niet kunnen realiseren. Traditioneel gold dat vrouwen met een hogere opleiding en betere economische status minder kinderen kregen, mede omdat scholing en economische zelfstandigheid vaak samenhangen met een lagere vruchtbaarheid. Dit wordt bijvoorbeeld zichtbaar in onderdrukte landen als Afghanistan, waar de Taliban scholing van meisjes tegenwerkt om zo het aantal kinderen te beïnvloeden en de maatschappelijke positie van vrouwen te beperken.

In het Westen ontstaat echter een nieuwe trend: vrouwen met een hogere opleiding en stabiele financiële situatie kiezen er steeds vaker voor om meerdere kinderen te krijgen, soms zelfs meer dan twee. Dit hangt samen met de hoge kosten van kinderen — twee kinderen kosten al ongeveer 25 procent van het gezinsinkomen, en met elk extra kind stijgen die kosten verder — én met de intensieve manier waarop ouderschap tegenwoordig wordt ingevuld. In vergelijking met de jaren zestig besteden ouders nu bijna het dubbele aan tijd aan hun kinderen. Dit moderne, drukke ouderschap vraagt veel inzet, vooral van werkende moeders, die meer tijd investeren dan vroeger de huisvrouw.

In bepaalde sociale kringen is het krijgen van meer dan twee kinderen daardoor een statussymbool geworden. Het derde kind zorgt voor extra organisatorische uitdagingen, zoals op vakantie gaan en het combineren van werk en gezin, en is daarom vooral haalbaar voor financieel welgestelde gezinnen. Met drie of meer kinderen die niets tekortkomen, tonen ouders ook hun economische welvaart. Dit staat echter haaks op de beperkte ouderschapsvoorzieningen in Nederland, waar het verlof kort is en de kinderopvang duur, wat het realiseren van een grotere kinderwens voor velen lastig maakt. De daling van het aantal geboortes past dus in de context van economische en sociale omstandigheden die het ouderschap steeds veeleisender en kostbaarder maken.