De wensenlijst van 'vastgoedboer' Schiphol: meer snelwegen, nul extra woningen en géén bemoeienis
In dit artikel:
Schiphol heeft bij de gemeente Haarlemmermeer een intentieovereenkomst gesloten om grootschalige ruimtelijke ontwikkeling in de regio te onderzoeken — en de gemeente stemde recentelijk toe dat de luchthaven meebetaalt aan dat onderzoek. De overeenkomst zelf is al ondertekend; de raad werd alleen om instemming gevraagd voor de financiële gevolgen van het onderzoek en gaf daarvoor een meerderheid.
Wat Schiphol op de verlanglijst zet, is breed maar vaag: uitbreiding van het snelwegennet rond de Randstad (onder meer nieuwe aansluitingen op de A4 en A9), maatregelen om wegen “congestievrij” te houden, betere openbaarvervoersverbindingen naar Amsterdam en het doortrekken van de Noord/Zuidlijn, en meer commerciële ruimte op en rond de luchthaven (parkeergelegenheid, kantoren, hotels, retail, logistiek). Luchtvaart zelf komt weinig terug als verdienmodel; Schiphol wil vooral grotere toestellen aantrekken en ruimte reserveren voor infrastructuur voor elektrische en waterstofvliegtuigen — iets waar experts vraagtekens bij zetten.
De overeenkomst vraagt veel flexibiliteit van de gemeente: het bestemmingsplan moet ruimte bieden voor wisselende invullingen en moet zodanig worden ingericht dat Schiphol daarna weinig bemoeienis van de luchthaven verwacht. Er is een ambitieus tijdpad: ondertekening in Q1 2026, een integraal plan in Q1 2027 en definitief plan in Q1 2028. Veel details — locaties van nieuwe aansluitingen, precieze functies, of grote waterstoftanks komen — blijven onduidelijk en worden mogelijk na 2028 ingevuld.
Belangrijke politieke en financiële spanningen spelen mee. Haarlemmermeer kampt met een groot woningtekort, maar in de intentieovereenkomst ontbreekt elk initiatief om extra huizen te ontwikkelen; Schiphol staat er traditioneel op geen woningen “in de achtertuin” te krijgen omdat omwonenden klachten kunnen bezorgen. Onderzoeker Tijs van den Boomen berekende dat alleen al de Aalsmeerbaan zo’n 70.000 woningen blokkeert. Eerdere onderhandelingen liepen op kosten uit: toen Schiphol zich terugtrok uit een plan, verloor de gemeente meer dan €50 miljoen.
Daarnaast houdt Schiphol een claim van honderden miljoenen euro’s tegen de gemeente in handen. Die claim stamt uit de langdurige Chipshol-zaak waarbij de familie Poot een schadevergoeding opeiste; de Poots schatten de schade op ruim €400 miljoen. Vlak voordat de claim definitief kon worden vastgesteld verkocht de familie de grond aan Schiphol; zo verwierf Schiphol de claim zelf. De exacte afspraken rondom die claim zijn deels geheim, maar de documenten stellen dat de twee trajecten elkaar beïnvloeden. Schiphol zegt de claim los te zien van het nieuwe ontwikkeltraject, maar houdt met het ruimtelijk raakvlak rekening.
Kortom: Schiphol wil grote fysieke en economische ruimte rond de luchthaven en maximale flexibiliteit in bestemmingsplannen. De gemeente Haarlemmermeer maakt zich beschikbaar voor onderzoek en financiering, maar veel details, de gewenste balans met woningbouw en de financiële risico’s (waaronder de claim) blijven onopgelost en politiek gevoelig.