De waarschuwing van Adam Smith uit 1776 is nu werkelijkheid: Waarom het kartelkabinet-Jetten gedoemd is te mislukken
In dit artikel:
2026 is het jaar waarin het 250-jarige jubileum van Adam Smiths Wealth of Nations valt. In dit opiniestuk gebruikt de auteur Smiths ideeën — vooral zijn kritiek op autoritaire planners en zijn pleidooi voor de “onzichtbare hand” van de markt — als maatstaf om het huidige kabinet onder leiding van Rob Jetten scherp te bekritiseren. De kernclaim: het kartel van D66, VVD en CDA zou met omvangrijke klimaat- en reguleringsmaatregelen de vrije markt uithollen en de burgerrechten en economische zelfstandigheid aantasten.
Concreet verwijt het stuk het kabinet dat het politieke ingrijpen systematisch economische vrijheid beperkt: burgers zouden gedwongen worden te stoppen met gas, auto’s in te leveren en hoge kosten te dragen voor strikte stikstofdoelen. Volgens de auteur leidt dat tot tastbare problemen in 2026 — een overbelast elektriciteitsnet, een vastgelopen woningmarkt en stijgende inflatie — en tot een belasting- en subsidieregio waarin middenklasse en ondernemers onevenredig worden getroffen terwijl groene belangen wordt bevoordeeld.
Smiths waarschuwingen over de “man of system” (de arrogante planner die samenleving vanuit de tekentafel wil ordenen) worden aangevoerd als diagnose: omdat het kabinet de menselijke natuur en marktmechanismen negeert, zou het regime steeds meer dwang moeten inzetten en uiteindelijk tiranniek worden. Ook wordt gesteld dat de regering faalt in de eenvoudige voorwaarden voor welvaart die Smith noemde: vrede, lage belastingen en een betrouwbare rechtsorde — waarbij het artikel de belastingdruk, de vermeende bevoordeling van klimaatactivisten en de harde aanpak van boeren en kritische burgers als bewijs aanvoert.
Politiek-economisch biedt het stuk één alternatief: Forum voor Democratie (FvD), onder leiding van Lidewij de Vos, presenteert zichzelf als de enige partij die economische vrijheid, lage lasten en bescherming van burgers tegen staatsdwang verdedigt. De tekst bevat verder oproepen tot steun aan de eigen mediacampagnes en bewegingen (onder meer “Steun DDS” en vergelijkbare actiemomenten) om weerstand te bieden tegen het kabinetsbeleid.
Kort gezegd is dit een polemisch betoog dat Adam Smiths gedachtegoed inzet om het huidige Nederlandse klimaat- en economisch beleid te veroordelen en te mobiliseren voor een marktgerichte ommekeer.