De VS kan rechtstreeks in Nederlandse digitale dossiers kijken

In dit artikel:

Een onderzoek van Binnenlands Bestuur en het AD laat zien dat Nederlandse gemeenten sterk afhankelijk zijn van Microsoft. Naar schatting draait ongeveer 80 procent van hun digitale processen op Microsoft-diensten, zoals Word, Outlook, Teams, cloudopslag, beveiliging en data-analyse. Gemeenten betaalden het bedrijf vorig jaar gezamenlijk bijna 185 miljoen euro. Volgens techfilosoof Martijn Aslander ligt het totale bedrag dat alle Nederlandse overheidsorganisaties jaarlijks aan Microsoft besteden veel hoger: tussen de twee en drie miljard euro, wanneer ook advies, implementatie, opleidingen, beheer en beveiliging worden meegerekend.

De afhankelijkheid roept zorgen op over digitale zelfstandigheid en de bescherming van overheidsdata. Het kabinet heeft aangekondigd minder afhankelijk te willen worden van Amerikaanse technologie, maar onderhandelt tegelijkertijd over een nieuw meerjarig contract met Microsoft. Experts vinden dat hierdoor de zeggenschap over Nederlandse gegevens onder druk staat.

Een belangrijk risico is volgens het artikel de Amerikaanse CLOUD Act uit 2018. Die wet kan Amerikaanse technologiebedrijven verplichten gegevens aan de Amerikaanse overheid te verstrekken wanneer daar een geldig Amerikaans bevel of een dagvaarding voor ligt. Dat geldt ook voor data die fysiek in Europese datacenters staan, zolang de dienstverlener onder een Amerikaans moederbedrijf valt. Een geheimhoudingsbevel kan bovendien voorkomen dat de betrokken Nederlandse overheid, organisatie of burger wordt geïnformeerd.

De mogelijke gevolgen reiken volgens de berichtgeving verder dan gemeentelijke dossiers. Ook persoonsgegevens, informatie van ministeries en gegevens van vitale infrastructuur en bedrijven kunnen onder bepaalde omstandigheden worden opgevraagd. Dat leidt tot zorgen over privacy, bedrijfsgeheimen en Nederlandse onderzoeks- en innovatiegegevens. Het Europese Data Privacy Framework biedt volgens critici onvoldoende bescherming. Grote bedrijven proberen hun data daarom vooraf te versleutelen, maar die oplossing is duur en voor veel gemeenten financieel moeilijk haalbaar.