De vondst van een monumentaal badhuis zet Romeins Nijmegen nog steviger op de kaart

In dit artikel:

In Nijmegen-West, bij het Waalfront, hebben archeologen van RAAP en BAAC delen van de Romeinse stad Ulpia Noviomagus Batavorum blootgelegd die aantonen dat de stad langer en monumentaler bleef bestaan dan tot nog toe gedacht. Op de bouwplaats van een nieuw appartementencomplex kwamen twee bouwblokken tevoorschijn: eerder werd al een luxueus wooncomplex met zuilen, kalkstenen muurplaten en muurschilderingen gevonden; aan de overkant liggen nu de resten van een omvangrijk badhuis.

Waar in 1992 een maximale maat van 90 x 90 m werd gesuggereerd, blijkt het badhuis ongeveer 70 x 70 m te meten — nog altijd het grootste bekende Romeinse badhuis in Nederland. Onder meer een zuiltrommel en een kapiteel zijn aangetroffen, samen met tufstenen afvoergo ten, tegels en roze mortel; materiaalhergebruik en andere vondsten wijzen op een datering in de gevorderde derde eeuw na Christus. Een brede zandstenen fundering van 1,20 m duidt op een gebouw met meerdere verdiepingen. Fragmenten van kalksteen en marmer met letters van meer dan 10 cm hoog suggereren de aanwezigheid van monumentale bouwinscripties.

De late datering is verrassend omdat Ulpia traditioneel wordt gezien als in de vroege tweede eeuw gesticht door keizer Trajanus, met veel bewoning uit de tweede eeuw. De nieuwe vondsten tonen dat belangrijke openbare en bestuurlijke functies in Nijmegen bleven bestaan in de derde eeuw, mogelijk onder invloed van keizer Postumus (rond 260–269 n.Chr.), die in het noorden een onafhankelijk Gallisch Rijk bestuurde en kennelijk ook Nijmegen bij zijn administratie betrok. Stephan Mols (Radboud Universiteit) stelt dat Ulpia daarmee niet slechts een klein provinciestadje was, maar een herkenbare Romeinse stad met monumentale allure, zelfs aan de noordgrens van het imperium.