De vondst van een monumentaal badhuis bewijst: ook Romeins Nijmegen was géén simpel provinciestadje

In dit artikel:

Bij opgravingen aan het Waalfront in Nijmegen-West hebben archeologen twee delen van de Romeinse stad Ulpia Noviomagus Batavorum blootgelegd, waaronder de restanten van het grootste bekende Romeinse badhuis in Nederland. Het complex, gelegen op de plek waar straks een appartementencomplex met Waalzicht komt, meet ongeveer 70 x 70 meter (eerder werd 90 x 90 m gedacht). Aan de overzijde van de oude straat waren eerder al luxueuze woonruimten gevonden met zuilen, kalksteen platen en muurschilderingen.

In de diepe opgravingen kwamen zuiltrommels, kapitelen, tufstenen afvoergo­ten met roze mortel en een brede zandstenen fundering (circa 1,20 m) tevoorschijn, aanwijzingen voor monumentale, mogelijk meerlaagse bouw. Tufsteen is deels hergebruikt; vondsten dateren het geheel in de gevorderde derde eeuw na Chr. — een verrassend late periode voor grootschalige bouwactiviteiten in Ulpia, dat rond 100 n.Chr. door keizer Trajanus werd gesticht en waarvan veel bewoning eerder uit de tweede eeuw stamde.

De datering wijst op een bloeiperiode onder keizer Postumus, die vanaf circa 260 als tegenkeizer over het Gallische Rijk heerste en mogelijk een administratieve betekenis aan Nijmegen gaf. Fragmenten van kalksteen en marmer met meer dan 10 cm hoge letters suggereren een officiële, monumentale inscriptie van het badhuis. Radboud-hoogleraar Stephan Mols stelt dat deze vondsten Ulpia opnieuw typeren als een volwaardige Romeinse stad aan de noordgrens van het rijk, niet louter een klein provinciestadje.