De underdog slaat terug in de 'econ wars'
In dit artikel:
Na bijna vijftig dagen oorlog tussen Iran enerzijds en de VS/Israël anderzijds trekt de auteur lessen op het vlak van economische oorlogsvoering: niet langer puur conventionele veldslagen, maar het strategisch inzetten van economische afhankelijkheden bepaalt mede het conflictverloop. Sinds 9/11 hebben de Verenigde Staten sancties en exportbeperkingen tot een verfijnd wapen gemaakt — denk aan pogingen China te isoleren van chiptechnologie of het aanpakken van Irans olie-inkomsten — en die strategie leek eerder onder Obama Iran onder druk te zetten. Maar het recente geweld combineert die economische druk met militaire acties, zonder dat dat tot het beoogde resultaat leidde.
Belangrijke inzage: het vermogen van een land om economische pijn te incasseren blijkt minstens zo doorslaggevend als de capaciteit om schade toe te brengen. Iran kampt met hyperinflatie (rond 70%) en zware binnenlandse onrust, maar het regime bleef overeind; de VS en Europa hebben veel minder draagkracht voor langdurige schokken, zoals blijkt uit politieke gevoeligheid voor inflatie (VS: 3,3% in maart). Sancties die betalingen en handel blokkeren verliezen hun effect zodra tegenmaatregelen en goedkope, conventionele acties de balans kunnen keren.
Concreet gebruikte Iran klassieke maritieme druk: het blokkeren van de Straat van Hormuz — doorwaar normaal zo’n 20% van de olie en vloeibaar gas gaat — en aanvallen op scheepvaart met goedkope raketten en drones. Dat heeft al wereldwijde gevolgen voor energieprijzen en bedreigt toeleveringen in landbouw (kunstmest) en hightech (helium voor chipfabrieken). De auteur vergelijkt dit met wat goedkope drones in Oekraïne deden: asymmetrieën worden geërodeerd doordat low-cost middelen dure systemen onbruikbaar maken.
De les is dus dubbel: economische sancties zijn krachtig, maar niet almachtig; kwetsbaarheid hangt ook af van sociale en politieke veerkracht. En in een wereld waarin eenvoudige, goedkope middelen strategisch worden ingezet, kunnen arme of asymmetrische actoren grote effecten bereiken — een ontwikkeling die de zwakkeren meer kans geeft, maar die in deze casus door meedogenloze fundamentalisten wordt uitgebuit.