De UGent-affaire die België internationaal voor schut zet

In dit artikel:

De schorsing van Nathan Cofnas aan de Universiteit Gent was volgens het artikel geen spontane reactie op een acute crisis, maar het resultaat van een maandenlange campagne binnen de universiteit. Cofnas, een Amerikaanse postdoctoraal onderzoeker, publiceerde in juli een analyse waarin hij Jason Arday, een voormalige Cambridge-hoogleraar, beschuldigde van grootschalig plagiaat en het verzinnen van academische prestaties. Britse media namen die beschuldigingen over, waarna Cambridge een onderzoek aankondigde en Arday ontslag nam. Hij werd op 14 augustus dood aangetroffen; zijn overlijden wordt in het artikel als vermoedelijke zelfmoord beschreven.

De Doorbraak zegt een e-mail van 27 mei te hebben ingezien waarin UGent-hoogleraar ethiek Sigrid Sterckx collega’s opriep klachten in te dienen over Cofnas’ aanstelling. Ze leverde daarbij een voorbeeldtekst en uitleg over de te volgen procedures. Volgens de mail moest de actie de rectorale leiding aansporen om in te grijpen. Sterckx verwees ook naar een gesprek van 17 april, waarin rector Petra De Sutter de vakgroep zou hebben aangemoedigd alle beschikbare institutionele kanalen te benutten. Dat staat volgens het artikel op gespannen voet met De Sutters publieke belofte van een neutraal en open forum.

Filosoof Maarten Boudry kwalificeerde de schorsingsbrief als een vorm van een ‘heckler’s veto’: Cofnas zou niet voor een bewezen concrete overtreding zijn gestraft, maar vanwege de onrust en reputatieschade die zijn aanwezigheid zou veroorzaken. Cofnas stelt in The Wall Street Journal dat hij als zondebok wordt gebruikt nadat Cambridge eerdere signalen over Arday niet adequaat zou hebben aangepakt.

De kwestie heeft inmiddels internationale gevolgen. De Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, veroordeelde de schorsing scherp en kondigde aan de samenwerking tussen de Verenigde Staten en de UGent te laten herbekijken. Ook Vlaamse politici en academici eisten maatregelen of het ontslag van De Sutter. Critici verwijzen daarnaast naar de Europese gedragscode voor wetenschappelijke integriteit, die bescherming van klokkenluiders voorschrijft.

Het artikel haalt ten slotte een TEDx-lezing uit 2018 aan waarin De Sutter sprak over genetische verbetering van kinderen. Tegenstanders gebruiken die beelden om haar ideeën en leiderschap aan te vallen. De auteur ziet de zaak-Cofnas als een bredere test voor academische vrijheid en waarschuwt dat universiteiten wetenschap ondergeschikt maken aan ideologische conformiteit. De beschuldigingen en interpretaties zijn in het artikel zelf niet onafhankelijk getoetst.