De true crime-podcast: 'Het verhaal moet spannend zíjn, ik wil het niet spannend máken'

In dit artikel:

Truecrimepodcasts moeten meer bieden dan alleen een spannende moordzaak. In het laatste deel van een serie over het genre vertellen misdaadjournalisten Jan Meeus (NRC), Colin Mooijman (Dagblad van het Noorden) en Joris Peters (NU.nl) hoe zij hun verhalen maken en waar journalistiek en entertainment elkaar kunnen raken.

Peters maakte De zwembadmoord over de moord op Jan Elzinga uit Marum. Hoewel al snel duidelijk is wie de schutter was, draait de podcast vooral om het Nederlandse kroongetuig systeem. Willem P., die de schutter had ingehuurd namens de vriendin, schoonmoeder en zwager van Elzinga, kreeg strafvermindering in ruil voor belastende verklaringen. Een deel daarvan bleek aantoonbaar gelogen, maar zijn deal bleef bestaan en zijn overige verklaringen werden gebruikt. Peters wil daarmee laten zien hoe kwetsbaar het systeem is: kroongetuigen hebben zelf belang bij een veroordeling en kunnen daardoor worden verleid om niet volledig de waarheid te spreken. Voor hem moet een spannend verhaal ook iets zeggen over de maatschappij.

Een sterk verhaal begint volgens de makers met herkenbare en goed uitgewerkte personages. Meeus onderzoekt in Cocaïnekoorts, samen met de Belgische journalist Mark Eeckhaut, hoe het Nederlandse drugsbeleid heeft bijgedragen aan de groei van de georganiseerde misdaad in België. De geschiedenis van drugshandelaar Flor Bressers vormt daarbij de rode draad. Mooijman en Jan Westera gebruiken in De Ware Jacob de vele slachtoffers van oplichter Rob Jacob om diens werkwijze zichtbaar te maken. Slachtoffers kunnen uit eigen ervaring gedetailleerd vertellen wat er is gebeurd en geven het verhaal daardoor geloofwaardigheid en leven.

Tegelijk moeten makers voorkomen dat luisteraars verdwalen in een overvloed aan namen en feiten. Omdat teruglezen in een podcast niet kan, zijn samenvattingen en duidelijke uitleg nodig. Ook het tempo vraagt maatwerk: sommige luisteraars luisteren geconcentreerd, anderen tijdens het rijden of sporten. De makers zoeken daarom een balans tussen rust en langdradigheid.

Spanning is belangrijk, maar mag volgens Meeus niet kunstmatig worden opgevoerd. Hij gebruikt soms nagespeelde scènes of stemacteren in Narco’s in Nederland, maar vraagt zich telkens af of zo’n vorm inhoudelijk iets toevoegt. Peters kreeg in De zwembadmoord te maken met een andere ethische kwestie: twee verdachten wilden wel worden geïnterviewd, terwijl de nabestaanden niet meewerkten. Hij beperkte hun spreektijd, stelde kritische vragen en voorzag hun verklaringen van context.

Tot slot benadrukken de journalisten het belang van verslaggeving op locatie. Reizen naar havens, landen en andere plekken waar het verhaal zich afspeelt, levert niet alleen informatie op, maar geeft luisteraars ook een beter beeld van de omgeving. De klassieke journalistieke regel ‘ga ernaartoe’ blijkt daarmee ook voor verhalende podcasts te gelden.