De toxische tijdlijn: aanmoediging tot zelfdoding in de feeds van jongeren

In dit artikel:

Tienermeisjes komen online steeds vaker in aanraking met schadelijke content over depressie en zelfdoding, en deskundigen waarschuwen dat dit hun kwetsbaarheid kan vergroten. De aanleiding voor het artikel is het verhaal van een Vlaamse moeder die na de zelfdoding van haar zestienjarige dochter ontdekte dat haar kind op sociale media een video had gezien waarin depressie werd gekoppeld aan een stappenplan dat eindigde bij de dood. Ook in Engeland leidde vergelijkbare online beïnvloeding tot een rechtszaak rond de veertienjarige Molly, die volgens de forensisch onderzoeker overleed na zelfbeschadiging, mede gevoed door schadelijke online materiaal.

Onderzoek en cijfers schetsen een zorgwekkend beeld. Het aantal zelfdodingen onder tienermeisjes is in twintig jaar ruim verdubbeld; in Nederland maakten vorig jaar 29 meisjes van 10 tot 20 jaar een einde aan hun leven. Tegelijk blijkt uit Vlaams onderzoek dat een kwart van de jongeren tussen 6 en 18 jaar online in aanraking komt met zelfdodingsvideo’s, en dat een op de twintig dit wekelijks ziet. Een UvA-onderzoeker die een grote TikTok-database analyseert, zag dat suïcidecontent in vrijwel alle onderzochte jongerenfeeds opduikt.

Volgens experts is het gevaar niet alleen dat jongeren zulke video’s zien, maar ook dat ze er reacties, herkenning en soms zelfs competitie uit halen. Jongeren kunnen in een algoritmische spiraal terechtkomen waarin sombere, zelfbeschadigende of suïcidegerelateerde inhoud steeds verder wordt aangejaagd. De content kan zelfmoord en zelfbeschadiging normaliseren of romantiseren, zeker omdat jongere kijkers die beelden kunnen zien als een ‘normale’ oplossing voor pijn.

Er klinkt daarom kritiek op de rol van techbedrijven, die volgens deskundigen weinig prikkels hebben om hun algoritmes echt veiliger te maken. Tegelijk leggen zij nadruk op de rol van ouders en opvoeders: niet alleen verbieden, maar vooral met jongeren in gesprek blijven, vragen wat ze online zien en samen leren hoe die beelden te duiden.