De techredacteur is belangrijker dan ooit: 'Ik wil kritisch zijn over AI, omdat de hype zo groot is'
In dit artikel:
Een Nederlandse techredacteur beschrijft hoe zijn/haar vak de afgelopen jaren is verschoven van het recenseren van snufjes naar een centrale, kritisch-politieke rol door de opkomst van AI en de concentratie van macht bij Big Tech. De geïnterviewde, die verwijst naar regels en praktijken bij onder andere de Volkskrant en ervaringen bij de NOS/RTL, ziet het als zijn/haar taak om een evenwicht te bewaren tussen hype en kritiek: enerzijds de aantrekkelijk gepresenteerde beloften van bedrijven, anderzijds de ‘doemverhalen’ en reële risico’s waarover serieus gerapporteerd moet worden.
Praktisch benut de journalist AI vooral als onderzoeksinstrument: Notebook LLM en andere tools versnellen OSINT, scrapers en data-analyses, waardoor meerdere onderzoeken tegelijk mogelijk zijn en taken die vroeger dagen kostten nu in uren of minuten kunnen. Concrete onderzoeksvoorbeelden zijn stukken over de kindermisbruiksite Motherless, de invoer en transport van kalfjes uit Ierland en volmachtstemmen bij gemeenteraadsverkiezingen — allemaal sneller uitgezocht dankzij AI. Tegelijk benadrukt de redacteur dat menselijke controle essentieel blijft en dat conclusies door mensen getrokken moeten worden.
Op redactieniveau is de geïnterviewde betrokken bij het opstellen van AI-richtlijnen en fungeert als vraagbaak voor collega's; volgens hem/haar hanteert de Volkskrant relatief strikte regels. De inzet van AI binnen de journalistiek wordt pragmatisch benaderd: automatische transcriptie en brainstorm-hulpmiddelen voor koppen zijn geaccepteerd, maar het genereren van complete artikelen blijft grotendeels taboe. De redacteur waarschuwt voor het overslaan van marketingpraat en vindt het belangrijk te focussen op wat lezers daadwerkelijk raakt — bijvoorbeeld de gevolgen voor banen en vakbewegingen — in plaats van grote, vage voorspellingen.
Tegelijkertijd erkent hij/zij de ambivalentie: AI opent ongekende mogelijkheden voor onderzoeksjournalistiek en creativiteit, maar versterkt ook afhankelijkheid van buitenlandse technologie, veiligheidsrisico’s en de verspreiding van kwalitatief slechte teksten. De kernopdracht blijft kritisch, reproduceerbaar en publiekgericht verslaggeven, waarbij AI vooral routinetaken kan overnemen om journalisten meer tijd in het veld te geven.