De slag om Groenland: waarom ook Rusland en China daaraan meedoen

In dit artikel:

Groenland is strategisch cruciaal omdat het precies tussen Noord‑Amerika en Europa ligt en zicht biedt op raketten of vliegtuigen die via de pool naar het westen kunnen komen. Daarnaast vormt het eiland de maritieme schakel tussen de Stille en Atlantische Oceaan zodra smeltend zee‑ijs zeearoutes via het Arctisch gebied beter bevaarbaar maakt. Dat maakt Groenland volgens onderzoeker Karen van Loon (Clingendael) een sleutelgebied voor vroegdetectie en maritieme monitoring.

Rusland en China vergroten hun aanwezigheid in het Noordpoolgebied. Rusland, met groot Arctisch grondgebied, moderniseert en breidt militaire bases uit en ziet Groenland als onderdeel van een strategische route naar Noord‑Amerika. China heeft geen Arctisch grondgebied maar bouwt invloed op via wetenschappelijk onderzoek, investeringen en toegang tot infrastructuur en grondstoffen; het land toont belangstelling voor bijvoorbeeld metalen in Groenland. Correspondent Roland Smit wijst ook op Chinese delegaties van universiteiten die onderzoek doen naar klimaatverandering.

Economisch probeert China via investeringen en mijnbouw invloed te verwerven, maar Groenland heeft al stappen gezet om dat te beperken: in 2021 trok het land een vergunning voor ijzerertswinning door het Chinese bedrijf General Nice in. Aan Amerikaanse kant groeit de aandacht voor Groenland binnen raketverdedigingsplannen (onder meer aangeduid met termen als Golden Dome). Dat kan leiden tot meer sensoren in het Arctisch gebied, uitbreiding van raketverdediging, intensievere maritieme bewaking en mogelijk een grotere militaire aanwezigheid.

Voormalig president Trump motiveerde zijn wens om Groenland 'te verwerven' als streven naar directe, permanente controle over strategische gebieden; dat sluit aan bij lopende onderhandelingen tussen Denemarken en de VS rond het defensiepact uit 1951, dat de VS al veel vrijheid geeft om in Groenland militaire installaties te gebruiken. De toenemende geopolitieke aandacht is het directe gevolg van smeltend ijs, groeiende vaarroutes en de verschuiving van machtsevenwichten in het Arctisch gebied.