De ruimte dreigt te worden ingepikt: Europa moet kiezen

In dit artikel:

De lage aardbaan rond de aarde raakt in hoog tempo overvol door de opmars van grote satellietnetwerken, vooral van SpaceX, en door plannen van Amerikaanse miljardairs en Chinese spelers. Volgens berekeningen van astronoom Samantha Lawler zou een kettingreactie van botsingen nu al binnen enkele dagen kunnen beginnen als satellietcommunicatie wegvalt, terwijl dat in 2018 nog maanden zou duren. Door de enorme snelheid in die baan — zo’n 28.000 kilometer per uur — kan zelfs klein puin grote schade veroorzaken en nóg meer brokstukken losmaken, met het risico op het Kessler-syndroom: een ruimteomgeving die onbruikbaar wordt.

Het artikel schetst dat dit geen verre toekomstfantasie is, maar een dreigend gevolg van de huidige koers. SpaceX heeft al ongeveer 10.000 communicatiesatellieten gelanceerd en wil naar 42.000, terwijl er wereldwijd circa 1,5 miljoen extra satellieten en ruimtedatacentra op de planning staan. Juridisch bestaat er wel een ruimteverdrag dat staten oproept rekening te houden met elkaars belangen, maar voor de lage aardbaan is er geen effectief systeem dat toegang eerlijk verdeelt. Daardoor krijgt de snelste en machtigste speler feitelijk de meeste ruimte.

Tegelijk groeit het ruimtepuin snel: ESA schat dat er inmiddels tienduizenden grote objecten en miljoenen kleinere brokstukken rond de aarde zweven. Er is geen echte verkeersleiding, geen vaste standaard voor botsingswaarschuwingen en ook geen helder systeem voor wie opruiming moet betalen. Europa probeert wel strengere duurzaamheidsregels in te voeren met de EU Space Act, maar bouwt ondertussen zelf ook aan eigen constellaties, zoals IRIS², en investeert miljarden in nationale satellietcapaciteit. Daarmee dreigt het continent mee te doen aan de race die het juist wil begrenzen.

De kern van het pleidooi is dat Europa niet alleen moet kiezen tussen afhankelijkheid of meedoen, maar ook een derde route moet verkennen: internationaal afspreken wat er echt nodig is, taken verdelen en via multilaterale instellingen zoals COPUOS de ruimte als gemeenschappelijk domein beschermen.