De PvdA is jarig, maar de sociaal democratie is morsdood

In dit artikel:

De PvdA bestaat tachtig jaar, maar volgens het artikel is de sociaaldemocratie in Nederland uitgehold: de partij zou feitelijk niet meer bestaan en is door GroenLinks ondermijnd. In dat licht wordt weinig aandacht besteed aan feestelijkheden; het echte politieke debat draait volgens de schrijver om het kabinet-Jetten, dat met harde keuzes de kosten van vergrijzing en zorg wil beteugelen.

Het kabinet stelt dat de samenstelling van de samenleving en de economische realiteit — een vergrijzende bevolking, lage productiviteitsgroei, een krappe arbeidsmarkt en snel stijgende sociale zorgkosten — dwingende maatregelen vergen om de staatsschuld en het begrotingstekort binnen de perken te houden. Vakbonden en oppositie reageren geschokt, maar de auteur prijst het kabinet om zijn “realisme”.

Vier grote financiële ingrepen worden genoemd:
- Het verplichte eigen risico in de zorg wordt verhoogd van €385 naar €460 per jaar (in 2027). Omdat het bedrag sinds 2016 niet is opgeschroefd is het door inflatie relatief minder geworden; ophogen zou grote premiestijgingen voorkomen. Er komt compensatie voor chronisch zieken (±€350 miljoen).
- Ouderen moeten langer thuis blijven wonen, waardoor minder opnames in verpleeghuizen plaatsvinden; dit moet ongeveer €1 miljard besparen. Daarnaast wordt de rijksrol bij huishoudelijke hulp voor zwaar gehandicapten verkleind (€435 miljoen), waarbij gemeenten meer ruimte krijgen en de regeling als vangnet wordt ingericht.
- De AOW-leeftijdsafspraken worden controversieel heropend. Een eerder pensioenakkoord had afgesproken de koppeling aan levensverwachting af te zwakken; de coalitie zet die toezegging vanaf 2033 opzij. Vakbonden spreken van een vertrouwensbreuk; de auteur nuanceert dat afspraken kunnen veranderen als omstandigheden dat vragen.
- De WW wordt vanaf 2028 versoberd om te bezuinigen en werklozen sneller terug te brengen naar werk via 35 regionale werkcentra en een individuele “leerrekening” voor opleiding of omscholing.

Tot slot hekelt de tekst het huidige immigratiebeleid: ondanks jaren van migratie blijft de arbeidsmarkt krap, wat volgens de auteur duidt op een mismatch tussen aangeboden kwaliteiten en werkgeversvraag. Een commentator in de tekst pleit voor striktere maatregelen en grote besparingen op migrantenzorg; de schrijver betreurt dat dit soort realistische overwegingen nog ontbreken in het politieke debat. De kernconclusie is dat het kabinet harde keuzes maakt die de sociaaldemocratie onder druk zetten en het maatschappelijke gastheerschap van de oude PvdA hebben verzwakt.