De postkoloniale taal klinkt onderhand wat hol

In dit artikel:

De auteur bekritiseert musea en andere instellingen die bezoekers voortdurend confronteren met postkoloniale waarschuwingen en taalvoorschriften. Aanleiding is een bezoek aan het Kelvingrove Museum in Glasgow, waar volgens hem bij veel werken uitleg werd gegeven die vooral schuld en schaamte over het Britse koloniale verleden benadrukte. Hij ziet zulke disclaimers als een leeg ritueel dat weinig toevoegt aan de kunst en op den duur irritatie oproept.

Ook in Nederland, stelt hij, groeit de druk om gevoelig taalgebruik te hanteren. In het door het Wereldmuseum uitgegeven boekje Words Matter worden volgens hem steeds vaker termen als ‘wit’ en ‘tot slaaf gemaakte’ aanbevolen, terwijl oudere woorden uit beeld verdwijnen. Die veranderingen noemt hij deels begrijpelijk, maar hij waarschuwt dat aanbevelingen in de praktijk snel als dwingende regels gaan werken. Daardoor ontstaat volgens hem juist weerstand, of zelfs provocatief gebruik van verboden termen.

De auteur betoogt dat taal zich normaal gesproken geleidelijk ontwikkelt, maar niet centraal moet worden gestuurd. Een teveel aan morele correctie kan musea volgens hem veranderen in afstandelijke plekken waar bezoekers zich niet meer thuis voelen. Bovendien reduceert een eenzijdige nadruk op koloniale schuld de geschiedenis tot een zwart-witverhaal. Hij wijst erop dat Europa ook de afschaffing van slavernij mede heeft voortgebracht, en dat de Nederlandse geschiedenis naast uitbuiting ook handel, wederopbouw en maatschappelijke diversiteit kent. Door alleen de donkere kanten te benadrukken, dreigt volgens hem het nationale en Europese zelfvertrouwen af te kalven.