De ponten van Amsterdam en omstreken hebben geschiedenis en karakter: 'De hele wereld steekt hier over'

In dit artikel:

Op verschillende pontjes rond Amsterdam draait de overtocht niet alleen om het bereiken van de andere oever. De schippers onderhouden langdurige contacten met bewoners, fietsers, wandelaars en toevallige bezoekers. Hun werk wordt gekenmerkt door vaste gewoonten, onverwachte ontmoetingen en een sterk gevoel voor de omgeving.

Bij de verbinding tussen Landsmeer en Het Schouw werkt Ferry Nat al veertig jaar. Hij begon er als negentienjarige en zag het pontje veranderen door nieuwe opleidingen, digitale hulpmiddelen, strengere veiligheidsregels en moderne betaalapparatuur. Eind 2027 staat bovendien een nieuwe pont gepland. Toch blijven de dagelijkse contacten grotendeels hetzelfde. Vaste reizigers komen terug, schoolkinderen groeien op en nemen later hun eigen gezin mee, terwijl passagiers soms persoonlijke gebeurtenissen met hem delen.

Nat werkt doorgaans van zeven uur ’s ochtends tot zeven uur ’s avonds en vaart inmiddels niet meer fulltime. In rustige periodes zijn er vooral bekende gezichten, maar zomerse weekenden kunnen volgens hem honderden fietsers en daarnaast veel bootjes opleveren. Juist de combinatie van vrijheid, buiten zijn en contact met mensen houdt hem voorlopig aan het werk.

Ook het pontje bij Holysloot heeft een lange geschiedenis. Mariëtte Wolf en haar man Cees Smit verzorgen de verbinding sinds vorig jaar. Zij namen die taak over van Bart John, die het veer ongeveer vier decennia naast zijn loodgieterswerk bediende. Daarvoor hielp zijn moeder Nel John-Fockens jarenlang mee. In haar jeugd was het nog een roeiboot, die bewoners gebruikten voor onder meer boodschappen, doktersbezoek, kerkbezoek en andere praktische ritten.

De huidige veervrouw combineert het werk met een baan in Amsterdam. Tussen de overtochten door leest ze of doet ze kleine klusjes, maar bij het luiden van de bel staat ze direct klaar. Opvarenden zijn onder meer dorpsbewoners, toeristen en fietsers die niet op een brug rekenen. Wolf geeft bezoekers zo nodig aanwijzingen voor hun route door het landschap. Volgens haar brengen de korte vaarten mensen vaak vanzelf tot rust. Soms blijft het stil aan boord en kijken passagiers samen naar het water, de weilanden of vogels. Dankbare reizigers kunnen haar werkdag extra bijzonder maken.

Op De Smient, tussen de Ouderkerkerdijk en de Kalfjeslaan, vaart Maurice Chafoer sinds 2005. Het elektrische pontje steekt de Amstel rustig over en biedt uitzicht op het water, de oevers en het terras van Klein Kalfje. Chafoer vindt het landschap te mooi om haast te maken en geniet ook van ruwer weer, wanneer wind en golven de overtocht meer karakter geven.

De reizigers verschillen sterk: iemand vervoert een plant uit de moestuin, een ander neemt een hond mee in de fietsmand en weer een passagier gebruikt het pontje als onderdeel van een fietsvakantie. Daarnaast zijn er mensen die naar hun volkstuin gaan, aan de overkant werken of de pont verkiezen boven een brug. In de loop der jaren maakte Chafoer ook uitzonderlijke ritten, zoals een laatste wens met de Wensambulance, een overtocht na een asverstrooiing en het vervoer van een kleine auto die aan de overkant moest tanken. Voor hem voelt het varen, ondanks de vaste eindtijd, nog altijd meer als liefhebberij dan als werk.