De politiek van de brutale voet tussen de deur: dit is het buitenlandbeleid van Donald Trump
In dit artikel:
Een jaar na de aanvang van zijn tweede ambtstermijn staat Trumps buitenlandse koers niet meer te boek als isolationistisch, maar als actief, opportunistisch en gericht op macht. Het artikel ontleedt die koers aan de hand van zes kenmerken en komt tot de conclusie dat het beste etiket “opportunistisch imperialisme” is: geen klassieke koloniale expansie, maar wel het systematisch inzetten van economische en militaire druk om invloed en voordeel veilig te stellen.
1) Donroedoctrine: Trump wil in het westelijk halfrond concurrenten als China en Rusland terugdringen. Zijn inmenging in Venezuela, druk op Panama over Chinese havenexploitanten, bemoeienis met binnenlandse politiek in landen als Brazilië, Argentinië en Honduras, en de gefixeerde belangstelling voor Groenland dienen precies dat doel: Amerikaanse hegemonie dichtbij huis herstellen of behouden.
2) Voet-tussen-de-deur-beleid: Economische akkoorden over kritieke grondstoffen met landen van Australië tot Argentinië, gecombineerd met dreiging via tarieven, zijn bedoeld om strategische toegang te claimen nog voordat concrete opbrengsten zijn verzekerd. Voorbeelden zijn minerale deals met Oekraïne en Afrikaanse bemiddeling (Congo/Rwanda) waar een fragiele “schijnvrede” Amerikaanse mijnbelangen kan bevoordelen. Gaza wordt in het stuk als potentieel voorbeeld genoemd van een regionaal protectoraat met economische inslag; Venezuela illustreert openlijke poging tot controle over olie.
3) Sheriff in plaats van vredestichter: Trump profileert zich soms als peace-maker, maar zijn instrumentarium is vaak dreigend en transactioneel. Hij is terughoudend met langdurige militaire interventies en geeft de voorkeur aan korte, spectaculaire operaties die macht tonen zonder langdurige inzet — een stijl die macht projiceert maar geen duurzame oplossingen nastreeft.
4) Realpolitik zonder waarden: Internationale rechtsregels, mensenrechten en democratische idealen spelen nauwelijks een rol. Trump neigt ertoe de sterkste partij te steunen en geeft ruimte aan machtspolitiek van andere grootmachten zolang die Amerikaanse belangen niet direct schaden. Dit breekt met multilaterale tradities en verzwakt vertrouwen in organisaties als de VN en NAVO.
5) Tegenmacht China: Veel beleid is expliciet gericht op het indammen van China — economisch (kritieke mineralen, rare earths) en geopolitiek (Arctische belangen, relatiepolitiek met Rusland). Grote defensieprogramma’s en investeringen in afschrikking moeten de Amerikaanse hypermachtpositie veiligstellen. Tegelijk toont de handelsconflict-dynamiek hoe afhankelijkheden (China’s dominante positie in zeldzame aardmetalen) geopolitiek worden uitgebuit.
6) Show versus uitvoering: Trumps stijl is performatief; groots aangekondigde successen blijken vaak fragiel of slecht uitgewerkt. Het spektakel verbergt dat opvolging en implementatie geregeld haperen. Toch is het grondprincipe simpel: met een voet tussen de deur heb je kans op voordeel, zo niet dan schaadt het weinig.
Slotconclusie: Trumps buitenlandse politiek is een mix van calculatie en impuls. Niet louter ideologisch maar pragmatisch-cynisch: met militaire dreiging, economische dwang en persoonlijke voorkeuren legt hij zones van invloed en economische baten vast. Dat levert duidelijke intenties op, maar ook ernstige risico’s: verzwakking van de internationale rechtsorde, toenemende spanningen met andere grootmachten en een wereldorde die op termijn mogelijk niet meer stilzwijgend zijn dominantie accepteert.