De plofkraak is een crimineel ambacht waar Nederland in uitblinkt
In dit artikel:
Nederlandse plofkrakers veroorzaken steeds grotere ravage doorheen Europa en leren buitenlandse criminele netwerken hun werkwijze, waardoor opsporingsdiensten over de grens steeds harder optreden. Een cruciale doorbraak in het onderzoek kwam naar aanleiding van een incident op 18 juni 2023 in Nijmegen: een alerte buurtbewoner meldde vermeende inbraak in een garagebox, waarna een zwart Golf R32 zich met hoge snelheid door de deur boorde. Een omstander werd aangereden, een agent werd rakelings gemist en agenten losten negentien schoten. In de box trof de politie kilo’s explosieven, bivakmutsen, jerrycans met benzine en vervalste of gestolen kentekenplaten; de Explosieven Opruimingsdienst moest de locatie veilig maken.
Onderzoek bracht de politie er toe de Nijmegen-groep te koppelen aan een reeks plofkraken in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen in 2023, allemaal uitgevoerd met dezelfde zwarte Golf R32. In één geval verdween meer dan drie ton euro uit een automaat. De groep werkte met zogeheten fasiapakketten: zakjes met flitspoeder uit zwaar vuurwerk (Cobra’s) gemengd met aluminiumpoeder, die op geldautomaten worden bevestigd en tot explosie gebracht om kasten open te breken. Vaak volgen meerdere ontploffingen om uiteindelijk bij de geldcassettes te komen.
De verschuiving van veel plofkraken naar Duitsland is niet nieuw. Waar Nederland de afgelopen jaren pinautomaten beter beveiligde en het aantal ‘high impact crimes’ daalde, bleef Duitsland achter in beveiliging en kent het een sterke contante betaalcultuur. Daardoor zijn er per inwoner meer automaten en vaak grotere contante voorraden. In 2022 werd in Duitsland volgens verzekeraars ongeveer 30 miljoen euro direct bij plofkraken buitgemaakt; de totale schade van plofkraken werd dat jaar geraamd op circa 80 miljoen euro. Een onderzoek van de Universiteit van Tilburg (2024) liet zien dat honderden verdachten in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland hoofdzakelijk Nederlands van komaf waren — een klassiek ‘waterbedeffect’ waarbij Nederlandse criminaliteit zich naar buurlanden verplaatst.
Plofkraken functioneren als een soort ambacht met gespecialiseerde rollen: explosievenbereiders, autodieven, chauffeurs en uitvoerders. Bendes blijken vaak regiogebonden (Amsterdam, Utrecht, Den Bosch) en onderhouden onderlinge afspraken over werkgebied. Nadat de druk in Noordrijn-Westfalen toenam na de vondst in Nijmegen, lijkt een deel van de groep uitgeweken te zijn naar Noord-Frankrijk en van daaruit operaties in Duitsland, Zwitserland en elders uitgevoerd te hebben.
Een duidelijk voorbeeld vond plaats op 4 december 2025 in Gland (Zwitserland), waar bij een filiaal van UBS in de vroege ochtend drie explosies klonken en de daders met geldcassettes vluchtten in een Audi RS5. Camera’s volgden de vlucht naar Frankrijk en richting Nederland. Op de A2 werd later een taxi gecontroleerd; daarin zaten de 26-jarige Houssine el A. (Den Bosch) en de 39-jarige Younes G. (Amsterdam). In de auto trof de politie circa 50.000 Zwitserse frank aan en later werd een gestolen zwarte Audi RS5 gevonden in Brabant, plus sloop- en vluchtmateriaal. Beide mannen worden verdacht van deelname aan de Gland-ploftocht en behoorden volgens autoriteiten tot een groep van zeker veertien plofkrakers, grotendeels uit Amsterdam.
De zaak leidde tot de oprichting van een Joint Investigation Team (JIT) met Nederland, Frankrijk, Zwitserland en Duitsland, gesteund door Europol en Eurojust. In april werden in een internationale actie negen medeverdachten aangehouden voor minstens tien plofkraken en op vijftien locaties doorzocht; daarbij werden grote geldbedragen, auto’s en kleinere hoeveelheden cocaïne in beslag genomen.
Met deze gezamenlijke opsporingsacties willen autoriteiten laten zien dat plofkrakers niet langer ongestraft tussen landen kunnen pendelen. Waar Nederlandse maatregelen zoals inktbescherming bij geldautomaten aanvankelijk plofkraken naar het buitenland dreven, toont de internationale samenwerking nu aan dat grensoverschrijdende criminaliteit wereldwijd nauwlettend wordt aangepakt.