De oppositie wordt steeds chagrijniger van het kabinet-Jetten. D66, VVD en CDA zijn te verdeeld om meerderheden te vinden

In dit artikel:

Het kabinet van premier Rob Jetten (D66) heeft nog geen steun gevonden voor de begroting van 2027. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA zijn intern verdeeld over de vraag met welke oppositiepartij zij afspraken moeten maken. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) moet de begroting maandag bij de Raad van State indienen, waardoor het vrijwel zeker niet lukt om vóór die deadline meerderheden te regelen.

Het kabinet kan in theorie steun zoeken op rechts bij JA21, SGP en BBB, of op links bij de grootste oppositiepartij Pro. Een rechtse route loopt vast op de stikstofplannen: BBB wil alleen steun geven als die plannen worden geschrapt, wat de coalitie weigert. Pro eist juist dat bezuinigingen op werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen uit de plannen verdwijnen. De partij wil hierover bovendien samen optrekken met de vakbonden.

Volgens coalitiebronnen is het nog te vroeg om met Pro tot een akkoord te komen. Eerst moet het kabinet onderhandelen met vakbonden en werkgevers, maar die gesprekken zijn nog niet begonnen. Een geplande landelijke staking, onder meer door ov-medewerkers op 9 september, maakt een snelle overeenkomst nog minder waarschijnlijk. Ook de VVD ziet politieke risico’s in een vroeg akkoord met Pro, omdat de partij tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen na Prinsjesdag onder druk kan komen te staan van rechtse concurrenten als JA21, FVD, PVV en een nieuwe beweging rond Mona Keijzer.

Heinen sprak de afgelopen weken met oppositiepartijen en presenteerde woensdag een vrijwel afgeronde conceptbegroting. D66 en CDA zouden daarvan zijn geschrokken, omdat het voorstel volgens hen vooral rechtse wensen bevatte en Pro daardoor niet bereid zou zijn verder te praten. De drie coalitiepartijen overleggen daarom opnieuw om een begroting te maken die zowel JA21 en SGP als Pro tot onderhandelingen kan bewegen.

Die strategie stuit echter op verzet bij de oppositie. Pro-leider Jesse Klaver en SGP-woordvoerder André Flach vinden dat het kabinet moet kiezen voor een linkse of rechtse meerderheid; hun wensen staan volgens hen te ver uit elkaar. Ook constructieve oppositiepartijen klagen dat het kabinet weinig concreets biedt. Klaver noemde de situatie vrijdag een crisis, nadat Jetten had bevestigd dat er vóór maandag geen nieuw overleg met de oppositie komt.

Na Prinsjesdag volgen de belangrijkste begrotingsdebatten. In november wordt in elk geval gestemd over het belastingplan, waarmee de inkomsten van de overheid worden vastgesteld. Dat is de laatste belangrijke deadline om steun voor de kabinetsplannen te organiseren. De belofte dat oppositiepartijen mogen meebeslissen over het landsbestuur is daarmee, twee weken voor Prinsjesdag, nog altijd niet waargemaakt.