De onthutsende zaak-Baybasin: hoe Turkije de Nederlandse rechtsstaat gijzelt

In dit artikel:

Hüseyin Baybasin, een Koerdisch activist en voormalig leider van het Koerdische parlement in ballingschap, zit al bijna dertig jaar vast in Nederland in wat critici zien als een politiek gemotiveerde zaak. Volgens onderzoek van wetenschapsfilosoof Ton Derksen zijn er serieuze aanwijzingen dat bewijsmateriaal is gemanipuleerd, vertalingen onjuist zijn weergegeven en Nederlandse en Turkse autoriteiten mogelijk hebben samengewerkt. Ondanks een herzieningsverzoek wees de Hoge Raad dat in 2017 af, waardoor Baybasin zijn levenslange straf bleef uitzitten.

De zaak draait niet alleen om zijn oorspronkelijke veroordeling, maar ook om de rol van Turkije in de jaren erna. In een gedocumenteerde telefoonnotitie uit 1997 zou zijn dossier zijn gebruikt als onderhandelingsmiddel richting Ankara. Recente signalen wijzen erop dat ook nu nog politieke druk meespeelt: na berichten over mogelijke gratie werd Baybasin in volledige beperking geplaatst. Intussen verslechtert zijn gezondheid en mentale toestand, mede door langdurige isolatie en eerdere PTSS-klachten.

Begin 2024 werd hij overgeplaatst van Lelystad naar Alphen aan den Rijn, op basis van een vermoedelijke link met online berichten en telefoongesprekken waarvan de verdediging de transcripties niet kreeg. Zijn re-integratie ligt stil, terwijl de ontnemingszaak tegen hem inmiddels vrijwel volledig is uitgehold door gebrek aan bewijs. Ondanks vragen in de Tweede Kamer blijft het kabinet terughoudend, terwijl onder meer gevangenispersoneel en enkele politici juist pleiten voor zijn vrijlating.